Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 65

गोमूत्रेण समायुक्तं यावकं यः प्रयोजयेत् । कृच्छ्रमेकाह्न्किं प्रोक्तं शरीरस्य विशोधनम्

gomūtreṇa samāyuktaṃ yāvakaṃ yaḥ prayojayet | kṛcchramekāhnkiṃ proktaṃ śarīrasya viśodhanam

Wer yāvaka (Gerstenbrei) mit Kuhurin vermischt zu sich nimmt—dies wird als eintägiges kṛcchra gelehrt, zur Reinigung des Körpers.

gomūtreṇawith cow-urine
gomūtreṇa:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootgo (प्रातिपदिक) + mūtra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (गोः मूत्रम्)
samāyuktammixed/combined
samāyuktam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootsam-ā-√yuj (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle), नपुंसकलिङ्ग द्वितीया एकवचन; विशेषण (yāvakam इति)
yāvakambarley-gruel/food of yava
yāvakam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootyāvaka (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
yaḥwho (he who)
yaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम
prayojayetshould use/should consume
prayojayet:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√yuj (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; causative sense ‘cause to be used/consume’
kṛcchrama kṛcchra penance
kṛcchram:
Kriyāviśeṣya (Predicate complement/विधेय)
TypeNoun
Rootkṛcchra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; here as predicate-noun
ekāhnikamof one day
ekāhnikam:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rooteka (प्रातिपदिक) + āhnika (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; कर्मधारय (एकम् आह्निकम् = of one day)
proktamis stated
proktam:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-√vac (धातु)
Formकृदन्त (क्त-प्रत्यय, past passive participle), नपुंसकलिङ्ग प्रथमा/द्वितीया एकवचन; ‘is said’
śarīrasyaof the body
śarīrasya:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootśarīra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन
viśodhanampurification/cleansing
viśodhanam:
Kriyāviśeṣya (Predicate complement/विधेय)
TypeNoun
Rootvi-√śudh (धातु)
Formकृदन्त (ल्युट्/अन-प्रत्यय, action-noun), नपुंसकलिङ्ग प्रथमा/द्वितीया एकवचन

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa discourse, typically Skanda to Agastya)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Listener: Pilgrimage-inquirer (general)

Scene: A pilgrim-vrati in simple cloth prepares barley gruel in a small pot, mixing it with a ritual measure of gomūtra; nearby are a water pot, kuśa grass, and a view of a Kāśī ghat.

Y
Yāvaka

FAQs

Even brief, sincere discipline can serve as purification when done according to dharma and with a penitent intent.

The verse is part of Kāśī’s dharma framework in the Kāśīkhaṇḍa rather than praising a single tirtha by name.

A one-day kṛcchra: consuming yāvaka (barley preparation) mixed with cow’s urine for bodily purification.