Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 19

निर्द्वंद्वा त्वत्पदद्वंद्वे भक्तिरस्तु महेश्वर । श्रुत्वेति नितरां तुष्टो रेवागिरमनुत्तमाम्

nirdvaṃdvā tvatpadadvaṃdve bhaktirastu maheśvara | śrutveti nitarāṃ tuṣṭo revāgiramanuttamām

„Möge in mir unerschütterliche Bhakti zu dem Paar Deiner Füße erwachen, o Maheśvara.“ Als der Herr Revās unvergleichliche Worte hörte, war er überaus erfreut.

निर्द्वन्द्वाfree from dualities
निर्द्वन्द्वा:
Karta (Subject-complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिर्द्वन्द्व (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying implied ‘भक्तिः’/speaker’s state)
त्वत्your
त्वत्:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-सम्बन्धे (genitive sense) एकवचन; समासपूर्वपद (in compound)
पदfeet
पद:
Sambandha (Compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootपद (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग; समासाङ्ग (member of compound)
द्वन्द्वेin (at) the pair of your feet
द्वन्द्वे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootद्वन्द्व (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन; समासः: त्वत् + पद + द्वन्द्व (your pair of feet)
भक्तिःdevotion
भक्तिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभक्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
अस्तुmay it be
अस्तु:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअस् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative/benedictive sense), प्रथमपुरुष, एकवचन
महेश्वरO Maheshvara
महेश्वर:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootमहेश्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन
श्रुत्वाhaving heard
श्रुत्वा:
Kriya-visheṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootश्रु (धातु) + क्त्वा (Kridanta)
Formक्त्वान्त अव्यय (Gerund), ‘having heard’
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउक्त्यर्थक अव्यय (quotative particle)
नितराम्exceedingly
नितराम्:
Kriya-visheṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनितराम् (अव्यय)
Formक्रियाविशेषण (adverb)
तुष्टःpleased
तुष्टः:
Karta (Subject-complement/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootतुष्ट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying implied ‘महेश्वरः’)
रेवाReva
रेवा:
Sambandha (Compound member/समासाङ्ग)
TypeNoun
Rootरेवा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; समासपूर्वपद (in compound)
गिरम्the speech/words (of Reva)
गिरम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगिर् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः: रेवा + गिर् (Reva’s speech)
अनुत्तमाम्unsurpassed, excellent
अनुत्तमाम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनुत्तम (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (qualifying ‘गिरम्’)

Revā (first line); Narrator (second line)

Tirtha: Revā/Narmadā-tīra (implied)

Type: kshetra

Listener: null

Scene: Revā, radiant as a river-goddess, prays for unwavering devotion at Śiva’s feet; Śiva’s face softens with delight, blessing her with a calm, approving gaze.

R
Revā (Narmadā)
M
Maheśvara (Śiva)

FAQs

The highest boon is steadfast bhakti to Śiva, transcending dualities and worldly aims.

Revā/Narmadā is presented as a supremely devotional tīrtha aligned with Śiva’s grace.

No specific rite; the prescription is inner discipline—nirdvandva (freedom from dualities) and devotion.