Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 61

तूर्णमर्णवमासाद्य पूर्णिमादिवसे नृप । भवान्द्रक्ष्यति पोतस्थः कल्पवृंदारथस्थितम्

tūrṇamarṇavamāsādya pūrṇimādivase nṛpa | bhavāndrakṣyati potasthaḥ kalpavṛṃdārathasthitam

«Eile zum Ozean am Tage des Vollmonds, o König. In einem Boot sitzend wirst du sie auf einem Wagen erblicken, inmitten eines Hains wunscherfüllender Bäume.»

तूर्णम्quickly
तूर्णम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतूर्ण (प्रातिपदिक)
Formअव्यय (क्रियाविशेषण/adverb)
अर्णवम्ocean
अर्णवम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअर्णव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
आसाद्यhaving reached
आसाद्य:
Pūrvakāla-kriyā (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootआ-√सद् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव; ‘having reached/approached’
पूर्णिमा-दिवसेon the full-moon day
पूर्णिमा-दिवसे:
Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootपूर्णिमा (प्रातिपदिक) + दिवस (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (पूर्णिमायाः दिवसः)
नृपO king
नृप:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootनृप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (vocative), एकवचन
भवान्you
भवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभवत् (प्रातिपदिक/सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (कर्ता), एकवचन; आदरार्थ-प्रयोग (honorific ‘you’)
द्रक्ष्यतिwill see
द्रक्ष्यति:
Kriyā (Predicate/क्रिया)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formलृट्-लकार (भविष्यत्/future), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
पोत-स्थःstanding in a boat
पोत-स्थः:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपोत (प्रातिपदिक) + स्थ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; उपपद-तत्पुरुष (पोते स्थितः)
कल्पवृन्दारथ-स्थितम्situated on the chariot of the Kalpavṛnda
कल्पवृन्दारथ-स्थितम्:
Karma (Object-complement/कर्मविशेषण)
TypeAdjective
Rootकल्पवृन्द (प्रातिपदिक) + रथ (प्रातिपदिक) + स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; क्त-प्रत्ययान्त (past participle) ‘स्थित’; तत्पुरुष-समास (कल्पवृन्दारथे स्थितम्)

Nārada

Tirtha: Mahārṇava-darśana on Pūrṇimā (oceanic threshold-tīrtha)

Type: kshetra

Listener: Nṛpa (King)

Scene: A king in a small boat on a moonlit ocean beholds a radiant woman on a chariot within a grove of kalpavṛkṣas, the trees glowing like lamps against the silver sea.

N
Nārada
K
King
O
Ocean (arṇava)
P
Pūrṇimā (full moon)
K
Kalpavṛkṣa (wish-fulfilling trees)
C
Chariot (ratha)

FAQs

Auspicious timing and disciplined action align the seeker with a destined divine encounter.

The ocean setting is mentioned as the immediate sacred landscape for the event; no named tīrtha appears in this verse.

Observance of an auspicious time (pūrṇimā) is prescribed as the key condition for the journey/vision.