Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 51

Devanagari script

बालक्रीडनकासक्तां मोहयित्वा निनाय सः । कंकालकेतुर्दुर्वृत्तो दुर्जयोन्यास्त्रघाततः

Transliteration

bālakrīḍanakāsaktāṃ mohayitvā nināya saḥ | kaṃkālaketurdurvṛtto durjayonyāstraghātataḥ

Translation

Während sie in kindlichem Spiel versunken war, betörte er sie und führte sie fort. Jener Kaṃkālaketu—von verderbtem Wandel—war durch die Schläge anderer Waffen schwer zu bezwingen.

Word by Word

• बालक्रीडनकासक्ताम्: a woman attached to playing with children
• बालक्रीडनकासक्ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: बाल + क्रीडनक (प्रातिपदिक) + आसक्त (कृदन्त; √सञ्ज्/सक्त)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; विशेषणम्—‘आसक्ता’ इति, ‘ताम् (स्त्री)’ इत्यध्याहार्य

• मोहयित्वा: having deluded
• मोहयित्वा: Kriya-viseshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: √मुह् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (absolutive/gerund), परस्मैपदी-प्रयोगः; ‘having deluded’

• निनाय: led away
• निनाय: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √नी (धातु)
• Form: लिट् (परोक्षभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपद

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• कंकालकेतुः: Kaṅkālaketu
• कंकालकेतुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: कंकाल + केतु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम/विशेष-नाम

• दुर्वृत्तः: wicked, of bad conduct
• दुर्वृत्तः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: दुर् (उपसर्ग/अव्यय) + वृत्त (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्

• दुर्जयः: hard to defeat
• दुर्जयः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: दुर् (उपसर्ग/अव्यय) + जय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्—‘hard to conquer’

• अन्य: of another
• अन्य: Sambandha (Genitive/षष्ठी)
• Type: Adjective
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; ‘अन्यस्य’ इत्यर्थे (genitive)

• अस्त्रघाततः: due to a weapon’s blow
• अस्त्रघाततः: Hetu (Cause/हेतु)
• Type: Indeclinable
• Root: अस्त्र + घात (प्रातिपदिक) + तस् (तद्धित/अव्यय-प्रत्यय)
• Form: अव्ययम्; तसिल्-प्रत्ययान्तम्—‘from/owing to weapon-strike’

Speaker

Skanda (deduced)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and ṛṣis (typical frame; not stated in verse)

Visual Art Cues

Scene: A young girl absorbed in play is suddenly seized by the grim asura Kaṃkālaketu; the background suggests Kāśī’s sacred skyline—ghāṭs, temples, and a foreboding aura of adharma intruding into a holy space.

Characters & Entities

• Kaṃkālaketu
• Malayagandhinī (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Adharma often operates through delusion (moha); dharma must respond with right means, not merely force.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No direct tīrtha praise; the episode supports the Kāśī-khaṇḍa’s broader dharmic and sacred-geography narrative.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse describes the demon’s method and special invulnerability.