Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 3

कदाचिदपि कल्पांते द्यो लोके भ्रंशति क्षये । प्रोत्तंभनं स्तंभ इव दत्तो विश्वकृता स्वयम्

kadācidapi kalpāṃte dyo loke bhraṃśati kṣaye | prottaṃbhanaṃ staṃbha iva datto viśvakṛtā svayam

Mitunter, am Ende eines Kalpa, wenn die Himmelswelt im Untergang zusammenbricht, wird sie gehalten—gleichsam von einer Stützsäule—die der Weltschöpfer selbst verliehen hat.

कदाचित्at some time
कदाचित्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootकदाचित् (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (adverb of time)
अपिeven/also
अपि:
Nipata (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (particle: even/also)
कल्प-अन्तेat the end of an aeon
कल्प-अन्ते:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootकल्प (प्रातिपदिक) + अन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन; ‘कल्पस्य अन्ते’
द्यौःthe heaven/sky
द्यौः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्यौ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
लोकेin the world
लोके:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootलोक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
भ्रंशतिfalls/declines
भ्रंशति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभ्रंश् (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
क्षयेat destruction/decay
क्षये:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootक्षय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन
प्रोत्तम्भनम्a firm support/prop
प्रोत्तम्भनम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्र + उत् + स्तम्भन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (1st/2nd Nom/Acc), एकवचन; भाववाचक ‘support/prop’
स्तम्भःa pillar
स्तम्भः:
Upamana (Standard of comparison/उपमान)
TypeNoun
Rootस्तम्भ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन
इवlike
इव:
Upamana-marker (Simile/उपमा)
TypeIndeclinable
Rootइव (अव्यय)
Formअव्यय; उपमा-वाचक
दत्तःwas given/placed
दत्तः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootदा (धातु)
Formभूतकृदन्त (past passive participle) ‘दत्त’; पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
विश्वकृताby Viśvakṛt (Viśvakarman)
विश्वकृता:
Karana (Instrument/Agent-in-passive/करण)
TypeNoun
Rootविश्वकृत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन; ‘विश्वं करोति’ (epithet of Viśvakarman)
स्वयम्himself
स्वयम्:
Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootस्वयम् (अव्यय)
Formअव्यय; आत्मवाचक (reflexive adverb)

Skanda

Tirtha: Kāśī (Avimukta/imperishable field implied)

Type: kshetra

Listener: Maitrāvaruṇa

Scene: At the end of a kalpa, worlds collapse; yet the sacred structure stands, upheld like a cosmic pillar placed by the World-Maker.

S
Skanda
V
Viśvakṛt (cosmic maker/Viśvakarmā epithet)
D
Dyauloka (heaven)
K
Kalpa-kṣaya

FAQs

Even cosmic dissolution is contained by divine order; sacred narration links stability and protection to the divine presence.

No single tīrtha is named in this verse; it provides cosmological grandeur supporting the forthcoming site-māhātmya.

None; it is doctrinal imagery about cosmic cycles and divine sustenance.