Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 44

वाराणसी यदा प्राप्ता कदाचित्कालपर्ययात् । स उपायो विधातव्यो येन नो निष्क्रमो बहिः

vārāṇasī yadā prāptā kadācitkālaparyayāt | sa upāyo vidhātavyo yena no niṣkramo bahiḥ

Wenn Vārāṇasī erreicht ist—zu irgendeiner Zeit durch die Wendung des Geschicks—soll man das Mittel ergreifen, durch das es kein Hinausgehen über sie hinaus gibt.

वाराणसीVārāṇasī
वाराणसी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवाराणसी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
यदाwhen
यदा:
Temporal (काल)
TypeIndeclinable
Rootयदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक सम्बन्धबोधक (relative adverb: when)
प्राप्ताreached; arrived
प्राप्ता:
Karta qualifier (कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootप्र-√आप् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; विशेषण (वाराणस्याः)
कदाचित्at some time
कदाचित्:
Temporal (काल)
TypeIndeclinable
Rootकदाचित् (अव्यय)
Formअव्यय; अनिश्चितकालवाचक (adverb: at some time)
कालपर्ययात्due to a turn/change of time
कालपर्ययात्:
Hetu/Apadana (Cause/Source/हेतु/अपादान)
TypeNoun
Rootकाल + पर्यय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी (5th case), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कालस्य पर्ययात्)
सःthat
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
उपायःmeans; method
उपायः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउपाय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
विधातव्यःmust be arranged; should be done
विधातव्यः:
Predicate adjective (विधेय)
TypeAdjective
Rootवि-√धा (धातु) + तव्यत् (कृदन्त)
Formकृदन्त (तव्यत्-प्रत्यय; gerundive/obligatory), पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन; विधेय-विशेषण (उपायः)
येनby which
येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd case), एकवचन; सम्बन्धबोधक सर्वनाम (by which)
नःour
नः:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th case), बहुवचन; एन्क्लिटिक रूप (our)
निष्क्रमःexit; going out
निष्क्रमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनिष्क्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st case), एकवचन
बहिःoutside
बहिः:
Gati/Directional (दिशा/गति)
TypeIndeclinable
Rootबहिः (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (adverb: outside)

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha: Vārāṇasī / Kāśī (Avimukta)

Type: kshetra

Listener: null

Scene: A traveler arrives at Kāśī’s ghāṭas, lays down travel staff, and makes a firm vow before a Śiva shrine; a symbolic boundary line of Avimukta glows, indicating ‘no exit’ through steadfast devotion.

V
Vārāṇasī

FAQs

Having reached Kāśī, one should hold fast to the spiritual method that keeps one anchored in its liberating sphere.

Vārāṇasī/Kāśī, especially understood as Avimukta-kṣetra.

An upāya (practical discipline/means) is enjoined, though the specific practice is detailed in the surrounding verses.