Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 98

Devanagari script

जंभको जृंभणमुखो ज्वालानेत्रो वृकोदरः । गर्तनेत्रो महानेत्रस्तुच्छनेत्रोंऽत्रमण्डनः

Transliteration

jaṃbhako jṛṃbhaṇamukho jvālānetro vṛkodaraḥ | gartanetro mahānetrastucchanetroṃ'tramaṇḍanaḥ

Translation

Einer ist Jaṃbhaka; einer hat ein weit aufgerissenes Maul; einer besitzt flammende Augen; einer hat einen Wolfsbauch; einer hat tief liegende Augen; einer riesige Augen; einer winzige Augen; und einer ist mit Eingeweiden geschmückt.

Word by Word

• जंभकः: Jambhaka (a demon-name)
• जंभकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: जंभक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• जृंभण-मुखः: with a gaping mouth
• जृंभण-मुखः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जृंभण (प्रातिपदिक; जृम्भ् धातु-सम्भव) + मुख (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (जृंभणं मुखं यस्य / जृंभणयुक्तं मुखं यस्य)

• ज्वाला-नेत्रः: flame-eyed
• ज्वाला-नेत्रः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: ज्वाला (प्रातिपदिक) + नेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (ज्वालावत् नेत्रं यस्य)

• वृक-उदरः: wolf-bellied
• वृक-उदरः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: वृक (प्रातिपदिक) + उदर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (वृकस्य उदरम् इव उदरं यस्य)

• गर्त-नेत्रः: with sunken eyes
• गर्त-नेत्रः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: गर्त (प्रातिपदिक) + नेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (गर्तवत् नेत्रे यस्य)

• महा-नेत्रः: large-eyed
• महा-नेत्रः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: महा (प्रातिपदिक) + नेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (महानि नेत्राणि यस्य)

• तुच्छ-नेत्रः: small/mean-eyed
• तुच्छ-नेत्रः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तुच्छ (प्रातिपदिक) + नेत्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्मधारयः (तुच्छानि नेत्राणि यस्य)

• अन्त्र-मण्डनः: adorned with entrails
• अन्त्र-मण्डनः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अन्त्र (प्रातिपदिक) + मण्डन (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (अन्त्रैः मण्डनं यस्य / अन्त्रं मण्डनं यस्य)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: a sage (muni)

Visual Art Cues

Scene: A varied troop of gaṇas: one named Jaṃbhaka, one with a yawning gaping mouth, one with flame-like eyes, one with a wolfish belly, others with sunken, huge, or tiny eyes, and one garlanded/adorned with entrails—standing as sentries.

Characters & Entities

• Jaṃbhaka
• Kāśī
• Guardian beings (context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The multiplicity of forms signifies total protection—no direction or approach to the kṣetra is left unguarded.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī (Vārāṇasī), through the depiction of its formidable protectors.

What ritualistic prescription is mentioned?

None is stated in this verse.