Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 92

तथैव भैरवाश्चाष्टौ दिक्ष्वष्टासु प्रतिष्ठिताः । रक्षंति सततं काशीं निर्वाणश्रीनिकेतनम्

tathaiva bhairavāścāṣṭau dikṣvaṣṭāsu pratiṣṭhitāḥ | rakṣaṃti satataṃ kāśīṃ nirvāṇaśrīniketanam

Ebenso sind acht Bhairavas in den acht Himmelsrichtungen aufgestellt. Unablässig beschützen sie Kāśī, die Wohnstatt des Glanzes der Befreiung (nirvāṇa).

तथाthus
तथा:
Kriya-visheshaṇa (Adverbial modifier/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; प्रकारवाचक क्रियाविशेषण (adverb of manner: 'thus')
एवindeed/just
एव:
Nipāta (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअव्यय; निश्चय/अवधारणार्थक निपात (emphatic particle)
भैरवाःBhairavas
भैरवाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभैरव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative); बहुवचन
and
:
Samuccaya (Conjunction/समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय; समुच्चयार्थक अव्यय (conjunction)
अष्टौeight
अष्टौ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअष्टन् (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative); बहुवचन; संख्याविशेषण
दिक्षुin the directions
दिक्षु:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootदिश् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative); बहुवचन
अष्टासुin the eight (directions)
अष्टासु:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअष्टन् (संख्याशब्द-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative); बहुवचन; संख्याविशेषण (दिश्-शब्दस्य विशेषणम्)
प्रतिष्ठिताःstationed/established
प्रतिष्ठिताः:
Karta-samānādhikaraṇa (Predicative adjective/समनाधिकरण)
TypeAdjective
Rootप्र-स्था (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त भूतकर्मणि/भूतकृदन्त (past passive participle); पुंलिङ्ग; प्रथमा; बहुवचन
रक्षन्तिprotect
रक्षन्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootरक्ष् (धातु)
Formलट्-लकार (Present); परस्मैपद; प्रथम-पुरुष (3rd); बहुवचन
सततम्always
सततम्:
Kāla-adhikaraṇa (Temporal adverbial/कालाधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसतत (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावेन क्रियाविशेषणरूपेण प्रयुक्तम्; कालवाचक क्रियाविशेषण (adverb: always)
काशीम्Kashi
काशीम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकाशी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative); एकवचन
निर्वाणश्रीनिकेतनम्the abode of the glory of liberation
निर्वाणश्रीनिकेतनम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनिर्वाण-श्री-निकेतन (प्रातिपदिक; निर्वाण + श्री + निकेतन)
Formनपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative); एकवचन; समासः—षष्ठी-तत्पुरुषः (निर्वाणस्य श्रीः यस्य तत्/निर्वाणश्रीणां निकेतनम्)

Skanda

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Scene: A mandala-like vision of Kāśī with eight Bhairavas stationed at the eight directions, forming a protective circle around the luminous mokṣa-city; the city glows like a jewel while guardians stand vigilant at cardinal and intercardinal points.

B
Bhairava
K
Kāśī
V
Vārāṇasī
N
Nirvāṇa

FAQs

Kāśī is portrayed as a divinely guarded liberation-field, protected by Bhairava powers in all directions.

Kāśī (Vārāṇasī), celebrated as the abode of mokṣa/nirvāṇa.

No specific rite is prescribed here; the verse emphasizes the protective divine arrangement around Kāśī.