Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 57

Devanagari script

प्रासादं सिद्धलक्ष्म्याश्च विलोक्य कमलाकृतिम् । लक्ष्मीविलाससंज्ञं च को न लक्ष्मीं समाप्नुयात्

Transliteration

prāsādaṃ siddhalakṣmyāśca vilokya kamalākṛtim | lakṣmīvilāsasaṃjñaṃ ca ko na lakṣmīṃ samāpnuyāt

Translation

Wer würde Lakṣmī nicht erlangen, wenn er den lotosgestaltigen Tempel der Siddhalakṣmī erblickt, der als „Lakṣmīvilāsa“ berühmt ist?

Word by Word

• प्रासादम्: palace/temple-building
• प्रासादम्: Karman (Object of vilokya)
• Type: Noun
• Root: प्रासाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• सिद्धलक्ष्म्याः: of Siddha-Lakṣmī
• सिद्धलक्ष्म्याः: Ṣaṣṭhī-sambandha (Genitive relation)
• Type: Noun
• Root: सिद्धलक्ष्मी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; 'सिद्धा + लक्ष्मी' कर्मधारय-समास-प्रातिपदिक

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक निपात (conjunction)

• विलोक्य: having seen
• विलोक्य: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial to main verb)
• Type: Verb
• Root: वि + लोक् (धातु)
• Form: क्त्वान्त अव्ययकृदन्त (Gerund), धातु: लोक् (to see) उपसर्ग: वि; पूर्वकालिक क्रिया

• कमलाकृतिम्: lotus-shaped
• कमलाकृतिम्: Karman (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: कमला (प्रातिपदिक) + आकृति (प्रातिपदिक)
• Form: समास: षष्ठी-तत्पुरुष (कमलाया आकृतिः); स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; प्रासादम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• लक्ष्मीविलाससंज्ञम्: named “Lakṣmī-vilāsa”
• लक्ष्मीविलाससंज्ञम्: Karman (Qualifier of object)
• Type: Adjective
• Root: लक्ष्मी (प्रातिपदिक) + विलास (प्रातिपदिक) + संज्ञ (प्रातिपदिक)
• Form: समास: बहुपद-तत्पुरुष (लक्ष्म्याः विलास इति संज्ञा यस्य); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन; प्रासादम् इति विशेष्यस्य विशेषणम्

• च: and
• च: Samuccaya (Conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक निपात (conjunction)

• कः: who
• कः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: क (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; प्रश्नवाचक

• न: not
• न: Pratiṣedha (Negation)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध-निपात (negation particle)

• लक्ष्मीम्: fortune/prosperity (Lakṣmī)
• लक्ष्मीम्: Karman (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: लक्ष्मी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd/Accusative), एकवचन

• समाप्नुयात्: would attain
• समाप्नुयात्: Kriyā (Main action)
• Type: Verb
• Root: सम् + आप् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष (3rd person), एकवचन, परस्मैपद; उपसर्ग: सम्

Speaker

Skanda (deduced: Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda → Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Lakṣmīvilāsa (Siddhalakṣmī prāsāda)

Type: temple

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrim-audience via the narrative interlocutor

Visual Art Cues

Scene: A lotus-shaped temple rises in Kāśī’s lanes, named Lakṣmīvilāsa; pilgrims gaze upward in wonder; Siddhalakṣmī’s presence is felt as a golden aura over the lotus architecture.

Characters & Entities

• Siddhalakṣmī
• Lakṣmīvilāsa (prāsāda)
• Lakṣmī
• Kāśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Darśana itself—reverent seeing of a sanctified form and place in Kāśī—is praised as a direct channel for auspicious prosperity.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The lotus-shaped Siddhalakṣmī temple called ‘Lakṣmīvilāsa’ in Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

Vilokana/darśana—beholding the temple as a devotional act associated with gaining Lakṣmī.