Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 71

Devanagari script

संप्राप्तमिह देवेशं जयंतं मधुकेश्वरात् । लंबोदराद्गणपतेः पुरस्तात्तदवस्थितम्

Transliteration

saṃprāptamiha deveśaṃ jayaṃtaṃ madhukeśvarāt | laṃbodarādgaṇapateḥ purastāttadavasthitam

Translation

Hierher gelangte der Götterherr Jayaṃta (Jayaṃteśvara) von Madhukeśvara; und er steht aufgerichtet vor Gaṇapati Laṃbodara.

Word by Word

• संप्राप्तम्: arrived, reached
• संप्राप्तम्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) + सम् (उपसर्ग)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘तत्’ (अन्ते) इत्यस्य विशेषणम्

• इह: here
• इह: Adverbial (देश)
• Type: Indeclinable
• Root: इह (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय

• देवेशम्: Lord of gods
• देवेशम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: देवेश (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; समासः—देव + ईश (षष्ठी-तत्पुरुषः)

• जयन्तम्: victorious
• जयन्तम्: Visheshana (Adjective/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: जयन्त (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् ‘देवेशम्’

• मधुकेश्वरात्: from Madhukeśvara
• मधुकेश्वरात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: मधुकेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—मधुक + ईश्वर (षष्ठी-तत्पुरुषः)

• लम्बोदरात्: from Lambodara (Gaṇeśa)
• लम्बोदरात्: Apadana (Source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: लम्बोदर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति, एकवचन; समासः—लम्बः उदरः यस्य सः (बहुव्रीहिः)

• गणपतेः: of Gaṇapati
• गणपतेः: Shashthi-sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: गणपति (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, एकवचन; समासः—गण + पति (षष्ठी-तत्पुरुषः)

• पुरस्तात्: in front of
• पुरस्तात्: Adverbial (स्थान)
• Type: Indeclinable
• Root: पुरस्तात् (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्यय (adverb: in front/eastward)

• तत्: that (liṅga/thing)
• तत्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम

• अवस्थितम्: is situated, stands
• अवस्थितम्: Kriya (Predicative participle/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) + अव (उपसर्ग)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘तत्’ इति विशेष्यस्य विशेषणम्

Speaker

Skanda (deduced from Kāśīkhaṇḍa dialogue context)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Jayaṃteśvara (Jayaṃta) / Laṃbodara Gaṇapati (sannidhi)

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A small Kāśī shrine-front: Gaṇapati Laṃbodara seated within a niche; directly before him stands the Jayaṃteśvara liṅga, newly ‘arrived’ from Madhukeśvara, marked by a faint traveling aura settling into stillness.

Characters & Entities

• Jayaṃteśvara (Jayaṃta)
• Madhukeśvara
• Gaṇapati Laṃbodara
• Śiva
• Kāśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī’s holiness is mapped through interconnected shrines—Gaṇeśa and Śiva sites forming a sanctified pilgrimage network.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Jayaṃteśvara (Jayaṃta), positioned before the Gaṇeśa shrine of Laṃbodara, with origin linked to Madhukeśvara.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse primarily gives sthāna-nirdeśa (location description) for pilgrimage.