Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 82

मणिकुंडं तदग्रे तु विषव्याधिहरं परम् । तस्मिन्कुंडे कृतस्नानस्तं नागं परिवीक्ष्य च

maṇikuṃḍaṃ tadagre tu viṣavyādhiharaṃ param | tasminkuṃḍe kṛtasnānastaṃ nāgaṃ parivīkṣya ca

Vor ihm liegt der Maṇi-kuṇḍa, höchst wirksam zur Beseitigung von Leiden, die durch Gift entstehen. Nachdem man in diesem heiligen Becken gebadet und jenen Nāga geschaut hat—

maṇikuṃḍamthe jewel-pond
maṇikuṃḍam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootmaṇi (प्रातिपदिक) + kuṃḍa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; ‘मणेः कुण्डम्’ इति षष्ठी-तत्पुरुषः
tadagrein front of it
tadagre:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Roottad (सर्वनाम) + agra (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभावः; ‘तस्य अग्रे’ इति स्थानवाचक-अव्ययम् (in front of it)
tuand/indeed
tu:
Sambandha (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Roottu (अव्यय)
Formनिपातः (particle)
viṣavyādhiharamremoving poison and disease
viṣavyādhiharam:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootviṣa (प्रातिपदिक) + vyādhi (प्रातिपदिक) + hara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; ‘विषस्य व्याधेः च हरम्’ इति समाहारार्थे तत्पुरुषः; विशेषणम् (maṇikuṃḍaṃ)
paramsupreme / excellent
param:
Visheshana (Adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootpara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम्; विशेषणम्
tasminin that
tasmin:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, सप्तमी, एकवचनम्; अधिकरणम्
kuṃḍein the pond
kuṃḍe:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootkuṃḍa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गः, सप्तमी, एकवचनम्; अधिकरणम्
kṛtasnānaḥhaving bathed
kṛtasnānaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootkṛta (कृदन्त) + snāna (प्रातिपदिक)
Formभूतकर्मणि कृदन्त-समासः; पुंलिङ्गः, प्रथमा, एकवचनम्; ‘कृतं स्नानं येन सः’ (स्नातः)
tamthat
tam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
nāgamthe Nāga (serpent)
nāgam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootnāga (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गः, द्वितीया, एकवचनम्
parivīkṣyahaving looked around at / having examined
parivīkṣya:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootpari-vīkṣ (धातु) → parivīkṣya (क्त्वा/ल्यप्)
Formल्यप्/क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तः (gerund), ‘परि+वीक्ष्’ धातोः; पूर्वकालिक-क्रिया
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-निपातः

Skanda (deduced, Kāśīkhaṇḍa context: Skanda to Agastya)

Tirtha: Maṇi-kuṇḍa

Type: kund

Listener: Kumbhaja (Agastya)

Scene: A jewel-like pond (Maṇi-kuṇḍa) gleams; pilgrims bathe while a radiant nāga with a gem on its hood watches; the atmosphere suggests healing from venom and fear.

M
Maṇi-kuṇḍa
M
Maṇipradīpa Nāga
P
Poison ailments (viṣavyādhi)
K
Kāśī

FAQs

Kāśī’s tīrthas are depicted as remedial and purifying—healing poison-born afflictions while directing the devotee toward reverent darśana.

Maṇi-kuṇḍa in Kāśī, located before the Nāga Maṇipradīpa, famed for removing poison-related diseases.

Bathe (snāna) in Maṇi-kuṇḍa and then behold (darśana) the Nāga Maṇipradīpa.