Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 85

आधिभौतिकतापं च तापं वाप्याधिदैविकम् । आध्यात्मिकं तथा तापं हरेच्छ्रीचरणोदकम्

ādhibhautikatāpaṃ ca tāpaṃ vāpyādhidaivikam | ādhyātmikaṃ tathā tāpaṃ harecchrīcaraṇodakam

Das Wasser von Śrīs heiligen Füßen vertreibt die Qual des ādhibhautika, die Qual des ādhidaivika und ebenso die innere Qual des Selbst, das ādhyātmika.

आधिभौतिकतापम्physical (worldly) affliction
आधिभौतिकतापम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootआधिभौतिक (प्रातिपदिक) + ताप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन; समासः—तत्पुरुष (आधिभौतिकः तापः)
and
:
Connector (समुच्चय)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
तापम्affliction
तापम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootताप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
वाor
वा:
Connector (विकल्प)
TypeIndeclinable
Rootवा (अव्यय)
Formविकल्पार्थक अव्यय (disjunctive particle)
अपिalso/even
अपि:
Modifier (निपात)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात, अप्यर्थे
आधिदैविकम्divine/supernatural
आधिदैविकम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootआधिदैविक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘तापम्’ इत्यस्य विशेषण
आध्यात्मिकम्mental/spiritual
आध्यात्मिकम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeAdjective
Rootआध्यात्मिक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘तापम्’ इत्यस्य विशेषण
तथाlikewise
तथा:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formप्रकारवाचक अव्यय (adverb)
तापम्affliction
तापम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootताप (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
हरत्removing
हरत्:
Karta (Agentive qualifier/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootहृ (धातु)
Formवर्तमानकृदन्त (शतृ), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; ‘चरणोदकम्’ इत्यस्य विशेषण
श्रीचरणोदकम्holy water from the revered feet
श्रीचरणोदकम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootश्री (प्रातिपदिक) + चरण (प्रातिपदिक) + उदक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (श्रियः/श्रीमतः चरणस्य उदकम्)

Skanda (continued discourse)

Tirtha: Śrī-caraṇodaka (Śiva-pāda-udaka)

Type: tirtha

Scene: A symbolic tableau: three streams of suffering—one from worldly creatures/elements, one from celestial/planetary forces, one from the mind—are shown as three dark currents, all calmed and cleared by a single luminous flow labeled ‘śrī-caraṇodaka’ emanating from Śiva’s feet.

S
Skanda

FAQs

Devotional sanctity (caraṇodaka) is taught as a complete remedy for the threefold suffering—outer, cosmic, and inner.

In the Kāśī Khaṇḍa framework, the teaching supports Kāśī’s reputation as a place where Śaiva rites and sacred waters grant comprehensive relief and auspiciousness.

Taking/using śrī-caraṇodaka (pāda-tīrtha/charanāmṛta) as a remedial and purificatory practice.