Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 25

Devanagari script

भ्रश्यद्ध म्मिल्लसन्माल्य स्थपुटीकृत भूमिका । स्विद्यत्कपोलपत्राली स्रवदंबुकणोज्ज्वला

Transliteration

bhraśyaddha mmillasanmālya sthapuṭīkṛta bhūmikā | svidyatkapolapatrālī sravadaṃbukaṇojjvalā

Translation

Ihr Haarknoten und der Blumenkranz glitten herab; der Boden wurde von ihren stampfenden Schritten eingedrückt. Die blattgleichen Zierden auf ihren Wangen glänzten vom Schweiß und leuchteten von herabrinnenden Feuchtigkeitstropfen.

Word by Word

• भ्रश्यत्: slipping/falling
• भ्रश्यत्: Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: bhraṃś (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्तः (present participle), नपुंसकलिङ्गे/विशेषणरूपेण; अत्र समासाङ्गत्वेन

• धम्मिल्ल: hair-knot/tress
• धम्मिल्ल: Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: dhammilla (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-एकवचनम् (समासाङ्ग)

• सन्: being/with
• सन्: Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: as (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्तः (present participle of 'to be'), समासे पूर्वपदत्वेन

• माल्य: garland
• माल्य: Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: mālya (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-एकवचनम् (समासाङ्ग)

• स्थपुटीकृत: made into a pouch-like fold
• स्थपुटीकृत: Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: stha (धातु) + puṭī (प्रातिपदिक) + kṛ (धातु)
• Form: कृदन्त-प्रातिपदिक (क्त-प्रत्ययान्त past passive participle), नपुंसकलिङ्गे/विशेषणरूपेण; अर्थः 'पुटीवत् कृत'

• भूमिका: ground/floor (as her footing)
• भूमिका: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: bhūmikā (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्

• स्विद्यत्: sweating
• स्विद्यत्: Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: svid (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्तः (present participle), नपुंसकलिङ्गे/समासाङ्गत्वेन

• कपोलपत्राली: cheek-leaf-ornament/cheek-decoration
• कपोलपत्राली: Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: kapola (प्रातिपदिक) + patrālī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्; षष्ठी-तत्पुरुषः (कपोलयोः पत्राली)

• स्रवत्: dripping
• स्रवत्: Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: sru (धातु)
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमान-कृदन्तः (present participle), नपुंसकलिङ्गे/समासाङ्गत्वेन

• अम्बुकण: drops of water
• अम्बुकण: Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: ambu (प्रातिपदिक) + kaṇa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-एकवचनम् (समासाङ्ग); षष्ठी-तत्पुरुषः (अम्बुनः कणः)

• उज्ज्वला: shining/bright
• उज्ज्वला: Sambandha (Qualifier/सम्बन्ध)
• Type: Adjective
• Root: ujjvala (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative/1st), एकवचनम्

Speaker

Skanda (narrator)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Jyeṣṭhasthāna

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Mahāmune

Visual Art Cues

Scene: Umā mid-game, hair-knot loosening, garland slipping, stamping steps leaving impressions; cheek ornaments glisten; beads of sweat and droplets catch the light—an intimate snapshot of divine exertion in play.

Characters & Entities

• Śivā (Pārvatī)
• Jyeṣṭhasthāna (context)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The narrative sanctifies Jyeṣṭhasthāna by portraying it as intimately touched by divine activity, making the place worthy of reverent remembrance.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Jyeṣṭhasthāna in Kāśī, presented as the physical stage for Śivā’s līlā.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse continues the descriptive līlā narrative rather than prescribing a vow or rite.