Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 43

वाराणस्यास्तु ये भक्तास्ते भक्ता मम निश्चितम् । जीवन्मुक्ता हि ते नूनं मोक्षलक्ष्म्या कटाक्षिताः

vārāṇasyāstu ye bhaktāste bhaktā mama niścitam | jīvanmuktā hi te nūnaṃ mokṣalakṣmyā kaṭākṣitāḥ

Doch wer Vārāṇasī ergeben ist, der ist gewiss mein Verehrer. Wahrlich, sie sind jīvanmukta, begnadet vom Blick der Lakṣmī der mokṣa selbst.

वाराणस्याःof Vārāṇasī
वाराणस्याः:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootवाराणसी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
तुindeed/but
तु:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formविरोध/विशेषण-अव्यय (particle: but/indeed)
येwho (those who)
ये:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सम्बन्ध-सर्वनाम
भक्ताःdevotees
भक्ताः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभक्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
तेthey/those
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सर्वनाम
भक्ताः(are) devotees
भक्ताः:
Predicate/Complement (विधेय)
TypeNoun
Rootभक्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन
ममof me/my
मम:
Shashthi-sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootअस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; सर्वनाम
निश्चितम्certainly/definitely
निश्चितम्:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनि-चित् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle, क्त) नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; वाक्ये निश्चयार्थे अव्ययीभावेन (as an adverbial predicate: certainly)
जीवन्मुक्ताःliberated while living
जीवन्मुक्ताः:
Predicate/Complement (विधेय)
TypeAdjective
Rootजीवत्-मुक्त (प्रातिपदिक; जीवत् + मुक्त)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण; कर्मधारयः (जीवन् एव मुक्ताः)
हिindeed
हि:
Discourse particle (निपात)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formहेतु/निश्चय-अव्यय (particle: indeed/for)
तेthey
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; सर्वनाम
नूनम्surely
नूनम्:
Adverbial (क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootनूनम् (अव्यय)
Formनिश्चय-अव्यय (adverb: surely)
मोक्षलक्ष्म्याby the fortune of liberation
मोक्षलक्ष्म्या:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootमोक्ष-लक्ष्मी (प्रातिपदिक; मोक्ष + लक्ष्मी)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), एकवचन; तत्पुरुषः (मोक्षस्य लक्ष्मीः)
कटाक्षिताःglanced upon/favored
कटाक्षिताः:
Predicate/Complement (विधेय)
TypeAdjective
Rootकटाक्ष् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past passive participle, क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

Śiva (Hara/Bhava)

Tirtha: Vārāṇasī (Kāśī/Avimukta)

Type: kshetra

Listener: null

Scene: Śiva declares with certainty that Vārāṇasī-devotees are his devotees and are jīvanmuktas; Mokṣa-Lakṣmī appears as a radiant goddess casting a compassionate glance upon them, while Kāśī’s ghāṭs and Viśveśvara’s presence glow behind.

V
Vārāṇasī
K
Kāśī
M
Mokṣa
M
Mokṣa-Lakṣmī (personified liberation-fortune)

FAQs

Devotion to Kāśī/Vārāṇasī is equated with devotion to Śiva and is portrayed as a direct cause of jīvanmukti through mokṣa-grace.

Vārāṇasī (Kāśī), explicitly named and declared inseparable from Śiva’s own devotion.

No explicit ritual; the emphasis is on bhakti toward Vārāṇasī/Kāśī as the sustaining practice.