Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 82

Devanagari script

तव लिंगमिदं भक्तैः पूजनीयं प्रयत्नतः । विलोक्या च गुहा रम्या परासिद्धिमभीप्सुभिः

Transliteration

tava liṃgamidaṃ bhaktaiḥ pūjanīyaṃ prayatnataḥ | vilokyā ca guhā ramyā parāsiddhimabhīpsubhiḥ

Translation

Dieser dein Liṅga soll von den Bhaktas mit Eifer verehrt werden; und auch die liebliche Höhle soll von denen aufgesucht werden, die nach der höchsten Siddhi verlangen.

Word by Word

• तव: your
• तव: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन; सर्वनाम

• लिङ्गम्: liṅga
• लिङ्गम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• इदम्: this
• इदम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम-विशेषणम् (लिङ्गम्)

• भक्तैः: by devotees
• भक्तैः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भक्त (प्रातिपदिक; कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (करण/कर्तृ-करण), बहुवचन; क्त-प्रत्ययान्त ‘devotees’

• पूजनीयम्: worthy to be worshipped / should be worshipped
• पूजनीयम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पूज् (धातु)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; अनीयर्-प्रत्ययान्त (gerundive) ‘to be worshipped’; विशेषणम् (लिङ्गम्)

• प्रयत्नतः: earnestly / with effort
• प्रयत्नतः: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: प्रयत्न (प्रातिपदिक)
• Form: अव्यय; तसिल्-प्रत्ययान्त क्रियाविशेषणम् (ablatival adverb) ‘with effort/earnestly’

• विलोक्य: having seen
• विलोक्य: Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Verb
• Root: वि-लोक् (धातु)
• Form: क्त्वान्त (absolutive/gerund) ‘having seen’; अव्ययभावः

• च: and
• च: Samuccaya (Coordination/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चय (conjunction)

• गुहा: the cave
• गुहा: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गुहा (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• रम्या: beautiful
• रम्या: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: रम्य (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (गुहा)

• परासिद्धिम्: supreme attainment
• परासिद्धिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: परा-सिद्धि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः (परा च सा सिद्धिः)

• अभीप्सुभिः: by those who desire
• अभीप्सुभिः: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अभि-ईप्सु (प्रातिपदिक; कृदन्त)
• Form: पुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन; इच्छार्थक ‘ईप्सु’ (desirous)

Speaker

Skanda

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Jaigīṣavyeśvara and Jaigīṣavya-guhā

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Pilgrim/ṛṣi interlocutor

Visual Art Cues

Scene: Devotees performing careful pūjā at a liṅga while another group approaches a vine-framed cave entrance; the composition shows ‘effort’—offerings arranged, lamps lit, and pilgrims moving with reverence.

Characters & Entities

• Jaigīṣavyeśvara Liṅga
• Jaigīṣavya-guhā
• Kāśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Both pūjā (worship) and darśana (sacred seeing) are portrayed as complementary means toward higher realization.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Jaigīṣavyeśvara Liṅga and the associated Jaigīṣavya cave in Kāśī.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform careful worship of the Liṅga and undertake darśana/visitation of the cave for the sake of supreme siddhi.