Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 92

दक्षिणाधूर्दृढा यत्र मखा यत्राभिरक्षकाः । आसनं प्रणवो यत्र गायत्रीपादपीठभूः

dakṣiṇādhūrdṛḍhā yatra makhā yatrābhirakṣakāḥ | āsanaṃ praṇavo yatra gāyatrīpādapīṭhabhūḥ

Dort steht die dakṣiṇā, die Opfergabe, fest, und die Opferhandlungen sind dort behütet. Dort ist der Sitz der Praṇava (Oṃ), und der Boden selbst wird zum Schemel der vier Füße der Gāyatrī.

दक्षिणाthe southern (side/direction)
दक्षिणा:
Adhikarana (Locative context marker via yatra; descriptive subject)
TypeNoun
Rootदक्षिणा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
अधूःsacrifice (adhvara)
अधूः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअध्वर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; वैदिक/छान्दस रूप (adhūḥ = adhvaraḥ)
दृढाfirm, strong
दृढा:
Visheshana (Qualifier)
TypeAdjective
Rootदृढ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana (Location marker)
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; सम्बन्ध/देशवाचक अव्यय (relative adverb: 'where')
मखाःsacrifices
मखाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमख (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक (relative adverb)
अभिरक्षकाःprotectors, guardians
अभिरक्षकाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअभि + रक्षक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
आसनम्seat
आसनम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootआसन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
प्रणवःthe syllable Oṃ (praṇava)
प्रणवः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootप्रणव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
यत्रwhere
यत्र:
Adhikarana
TypeIndeclinable
Rootयत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक
गायत्रीपादपीठभूःthe base/footstool of Gāyatrī’s feet
गायत्रीपादपीठभूः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootगायत्री (प्रातिपदिक) + पाद (प्रातिपदिक) + पीठ (प्रातिपदिक) + भू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (गायत्र्याः पादानां पीठभूः = 'base of the feet of Gāyatrī')

Skanda (deduced from Kāśīkhaṇḍa default dialogue frame)

Tirtha: Kāśī-kṣetra

Type: kshetra

Listener: null

Scene: A luminous Kāśī-kshetra visualized as Veda made city: Oṃ as a radiant throne-seat, the ground patterned as four quarters of Gāyatrī, priests offering dakṣiṇā, and protective deities guarding yajñas.

P
Praṇava (Oṃ)
G
Gāyatrī
K
Kāśī (implied by section context)

FAQs

Kāśī is praised as a living embodiment of Vedic power—where mantra (Oṃ, Gāyatrī) and yajña-merit naturally abide and are protected.

Kāśī (Vārāṇasī) in the Kāśīkhaṇḍa, celebrated through mantra-centric sacred geography.

No direct prescription; it extols yajña-dakṣiṇā and Vedic mantra (Praṇava, Gāyatrī) as intrinsic sanctifiers of the place.