Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 70

यैर्न पंचनदं प्राप्य वसुभिः प्रीणिता द्विजाः । आशुलभ्यविपत्तीनां तेषां तद्वसुरोदिति

yairna paṃcanadaṃ prāpya vasubhiḥ prīṇitā dvijāḥ | āśulabhyavipattīnāṃ teṣāṃ tadvasuroditi

Doch jene, die, ohne Pañcanada zu erreichen, die Zweimalgeborenen (Brāhmaṇas) nicht durch Gaben erfreut haben—für sie erheben sich rasch die Widerfahrnisse; für sie geht jener „Vasu“ (Reichtum und heilvolles Glück) verloren.

यैःby whom
यैः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन; सम्बन्धसूचक सर्वनाम
not
:
Negation
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formअव्यय; निषेध (negation particle)
पञ्चनदम्Pañcanada (place)
पञ्चनदम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपञ्चनद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (Accusative), एकवचन; समासः—द्विगुः (पञ्च + नद)
प्राप्यhaving reached
प्राप्य:
Purvakala-kriya (Prior action)
TypeVerb
Rootप्र + आप् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund), अव्ययभाव (indeclinable); अर्थः—प्राप्य = having reached
वसुभिःby the Vasus/with riches
वसुभिः:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन
प्रीणिताःpleased/satisfied
प्रीणिताः:
Visheshana (Adjective of द्विजाः)
TypeAdjective
Rootप्री (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (past passive participle, क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; विशेषणम् (qualifier of द्विजाः)
द्विजाःBrāhmaṇas (twice-born)
द्विजाः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootद्विज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
आशुलभ्यविपत्तीनाम्of quickly-arising calamities
आशुलभ्यविपत्तीनाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootआशु (अव्यय/प्रातिपदिक) + लभ्य (कृदन्त) + विपत्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive), बहुवचन; समासः—तत्पुरुषः (आशु-लभ्याः विपत्तयः = quickly-obtained calamities)
तेषाम्of them
तेषाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन
तत्that
तत्:
Karma/Pratipadyam (that)
TypeNoun
Rootतद् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; (sandhi in tadvasuḥ)
वसुःwealth/benefit (vasu)
वसुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
उदितिarises/appears
उदिति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootउद् + इ (धातु)
Formलट्-लकार (Present), प्रथम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपद; अर्थः—उदेति = arises/appears

Śrī Viṣṇu

Tirtha: Pañcanada

Type: kund

Listener: Agnibindu (ṛṣi)

Scene: A cautionary tableau: a pilgrim who fails to reach Pañcanada and neglects gifting to brāhmaṇas faces sudden misfortunes; the ‘Vasu’ of auspicious wealth departs, depicted as a fading radiance.

P
Pañcanada
D
Dvija (brāhmaṇa)

FAQs

Pilgrimage merit is meant to be completed by generosity and honoring dharmic recipients; neglect of dāna leads to instability and loss of auspiciousness.

Pañcanada in Kāśī, presented as a locus where pilgrimage and dāna-supporting dharma should be fulfilled.

Dāna—pleasing dvijas (brāhmaṇas) with gifts/wealth, connected to the Pañcanada tīrtha observance.