Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 39

यद्वाचि नाम तव कामदमब्जनेत्र यच्छ्रोत्रयोस्तव कथा मधुराक्षराणि । यच्चित्तभित्तिलिखितं भवतोस्ति रूपं नीरूपभूपपदवी नहि तैर्दुरापा

yadvāci nāma tava kāmadamabjanetra yacchrotrayostava kathā madhurākṣarāṇi | yaccittabhittilikhitaṃ bhavatosti rūpaṃ nīrūpabhūpapadavī nahi tairdurāpā

Die, in deren Rede Dein wunscherfüllender Name ist, o lotusäugiger Herr; in deren Ohren Deine Erzählungen mit süßen Silben klingen; und auf deren Geistwand Deine Gestalt eingezeichnet steht — für sie ist der Stand des formlosen Königs nicht schwer zu erlangen.

yatthat which
yat:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धबोधक-सर्वनाम
vāciin speech
vāci:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootvāc (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), एकवचन
nāmaname
nāma:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootnāman (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
tavayour
tava:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
kāmadamwish-granting
kāmadam:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootkāma + da (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; तत्पुरुषः—कामं ददाति इति (wish-granting)
abjanetraO lotus-eyed one
abjanetra:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootabja + netra (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन; बहुव्रीहिः—अब्जे इव नेत्रे यस्य
yatthat which
yat:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धबोधक-सर्वनाम
śrotrayoḥin (the) two ears
śrotrayoḥ:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootśrotra (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th/Locative), द्विवचन
tavayour
tava:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootyusmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन
kathāstory/discourse
kathā:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootkathā (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
madhurasweet
madhura:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootmadhura (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, समासाङ्ग; विशेषण ‘sweet’
akṣarāṇisyllables/words
akṣarāṇi:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootakṣara (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; कर्मधारयः—मधुराणि अक्षराणि
yatthat which
yat:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootyad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; सम्बन्धबोधक-सर्वनाम
cittamind
citta:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootcitta (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, समासाङ्ग; mind
bhittiwall/surface
bhitti:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootbhitti (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, समासाङ्ग; wall/surface
likhitamwritten/inscribed
likhitam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootlikh (धातु) + kta (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः—चित्त-भित्तौ लिखितम्
bhavataḥof you
bhavataḥ:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootbhavat (सर्वनाम-प्रातिपदिक/भवद्)
Formषष्ठी (6th/Genitive), एकवचन; आदरार्थक-प्रयोग (honorific ‘of you’)
astiis
asti:
Kriyā (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootas (धातु; अस्ति)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
rūpamform
rūpam:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootrūpa (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन
nīrūpaformless
nīrūpa:
Viśeṣaṇa (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootniḥ + rūpa (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः—रूपं नास्ति यस्य/निर्गुण इति (formless)
bhūpaking
bhūpa:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootbhūpa (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, समासाङ्ग; king
padavīstatus/position
padavī:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootpadavī (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; तत्पुरुषः—भूपस्य पदवी (state/position)
nahicertainly not
nahi:
Pratiṣedha (Negation/निषेध)
TypeIndeclinable
Rootna + hi (अव्यय)
Formनिषेध-निपात (emphatic negation)
taiḥby them
taiḥ:
Karaṇa (Instrument/करण)
TypeNoun
Roottad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd/Instrumental), बहुवचन
durāpāhard to attain
durāpā:
Kriyāviśeṣaṇa (Predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootdur + āpa (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः—दुर्लभा/दुर्-आप्या (hard to attain)

Skanda (deduced for Kāśīkhaṇḍa context)

Tirtha: Kāśī-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Scene: Threefold tableau: a devotee chanting the Name, another listening to a storyteller reciting Hari-kathā, and the same devotee meditating with Viṣṇu’s form vividly inscribed on the inner wall of the mind; a subtle doorway opens to a luminous formless realm.

A
Abjanetra (lotus-eyed Lord)

FAQs

Devotion through speech (nāma), hearing (kathā), and inner remembrance (smaraṇa) becomes a direct path to liberation.

The verse is situated in Kāśī Khaṇḍa’s teaching environment; it does not directly name a particular Kāśī tirtha.

Practice of nāma-japa, śravaṇa (hearing sacred stories), and dhyāna/smaraṇa (mental inscription of the Lord’s form) is recommended.