Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 38

मूर्च्छां गतवती पक्षपुटौ धृत्वा बिडोरगी । सख्युल्कानि पतेदेषा वक्तव्ये त्विति संभ्रमात्

mūrcchāṃ gatavatī pakṣapuṭau dhṛtvā biḍoragī | sakhyulkāni patedeṣā vaktavye tviti saṃbhramāt

Die Schlangenfrau, in Ohnmacht gefallen, wurde im Schutz der zusammengelegten Flügel (Vinatās) gehalten. In ihrer Erregung wollte sie etwas sagen, doch stieß sie stattdessen hervor: «sakhyulkāni…».

मूर्च्छाम्fainting, swoon
मूर्च्छाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootमूर्च्छा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन
गतवतीhaving gone into (having fallen into)
गतवती:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootगम् (धातु) + गतवत् (कृत्-प्रत्यय)
Formभूतकृत् (क्तवत्-प्रत्यय), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘gone/entered’ (past participial)
पक्षपुटौthe two wing-folds
पक्षपुटौ:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपक्ष (प्रातिपदिक) + पुट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, द्विवचन; समासः षष्ठी-तत्पुरुष (पक्षयोः पुटौ)
धृत्वाhaving held
धृत्वा:
Kriya (Gerund/पूर्वक्रिया)
TypeVerb
Rootधृ (धातु)
Formक्त्वा-प्रत्यय (अव्यय-भावे), पूर्वकालिक क्रिया; ‘having held’
बिडोरगीBiḍoragī (a female serpent/being, proper name)
बिडोरगी:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootबिडोरगी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; जातिवाचक-नाम
सखिO friend
सखि:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootसखि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन-प्रथमा (सम्बोधन), एकवचन
उल्कानिmeteors, firebrands
उल्कानि:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootउल्का (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन
पतेत्may fall
पतेत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootपत् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथम-पुरुष, एकवचन, परस्मैपद
एषाthis (she)
एषा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
वक्तव्येat the time of speaking / in what was to be said
वक्तव्ये:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवच् (धातु) + वक्तव्य (कृत्-प्रत्यय)
Formभावे/कर्मणि कृत्य (तव्यत्), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन; ‘when/while it was to be said’
तुbut, indeed
तु:
Discourse (Particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formअव्यय; निपात (emphatic/contrastive particle)
इतिthus
इति:
Discourse (Quotation/उद्धरण)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; उद्धरण-चिह्न (quotative particle)
संभ्रमात्from confusion, out of agitation
संभ्रमात्:
Hetu (Cause/हेतु)
TypeNoun
Rootसंभ्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी-विभक्ति (अपादान), एकवचन

Narrator (Skanda-to-Agastya framework for Kāśīkhaṇḍa)

Scene: Kadrū, a serpent-natured woman, swoons; Vinatā spreads and folds her wings like a shelter, cradling Kadrū; Kadrū’s mouth half-open as an unintended word slips out, attendants startled.

V
Vinatā
K
Kadrū

FAQs

Protection is portrayed as shelter (wings) offered in compassion; confusion and fear distort speech, showing the fragility of the mind under heat and distress.

None is named directly; the verse is narrative and etiological within the Kāśīkhaṇḍa.

None; it is story narration.