Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 3

विरहानलशांतये तदा समलेपि त्रिपुरारिणापि यः । मलयोद्भव पंक एष स प्रतिपेदेह्यधुना पिपांसुताम्

virahānalaśāṃtaye tadā samalepi tripurāriṇāpi yaḥ | malayodbhava paṃka eṣa sa pratipedehyadhunā pipāṃsutām

Um das Feuer der Trennung zu besänftigen, ist jene aus Malaya stammende Sandelpaste—die einst sogar der Feind Tripuras (Śiva) auftrug—nun wahrlich vertrocknet, als verlangte sie erneut nach Feuchtigkeit.

विरह-अनल-शान्तयेfor the pacification of the fire of separation
विरह-अनल-शान्तये:
Sampradana (Purpose/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootविरह (प्रातिपदिक) + अनल (प्रातिपदिक) + शान्ति (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, चतुर्थी (4th/चतुर्थी), एकवचन; तत्पुरुषः (विरहानलस्य शान्तिः)
तदाthen
तदा:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (adverb of time)
सम्-अलेपि(he) anointed/smeared
सम्-अलेपि:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootसम् + लिप् (धातु)
Formलुङ् (aorist/अनद्यतनभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
त्रिपुर-अरिणाby the enemy of Tripura (Śiva)
त्रिपुर-अरिणा:
Karana (Agent-instrumental/करण)
TypeNoun
Rootत्रिपुर (प्रातिपदिक) + अरि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन; तत्पुरुषः (त्रिपुरस्य अरिः)
अपिalso/even
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अप्यर्थक निपात (also/even)
यःwho
यः:
Karta (Relative subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बन्धक (relative pronoun)
मलय-उद्भवः(the) Malaya-born (sandalwood)
मलय-उद्भवः:
Karta (Apposition/कर्ता)
TypeNoun
Rootमलय (प्रातिपदिक) + उद्भव (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; तत्पुरुषः (मलयात् उद्भवः)
पङ्कःpaste (sandal paste)
पङ्कः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपङ्क (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
एषःthis
एषः:
Karta (Demonstrative/कर्ता)
TypeNoun
Rootएतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
सःthat/he
सः:
Karta (Correlative/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
प्रतिपेदेattained/underwent
प्रतिपेदे:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootप्रति + पद् (धातु)
Formलिट् (perfect/परोक्षभूत), प्रथमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद
हिindeed
हि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (indeed/for)
अधुनाnow
अधुना:
Adhikarana (Temporal/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootअधुना (अव्यय)
Formकालवाचक अव्यय (now)
पिपांसुताम्a state of thirst/desire to drink
पिपांसुताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपिपांसु (√पा धातु, सन्-इच्छार्थक कृदन्त) + ता (भावप्रत्यय)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; पिपांसु = पा-धातोः सन्-इच्छार्थक (desiderative sense) विशेषण-प्रातिपदिक; -ता = भाव (state)

Skanda

Tirtha: Kāśī (implied as the true coolant)

Type: kshetra

Scene: A close-up symbolic scene: a bowl of sandal paste from Malaya, cracked and drying on a golden plate; Śiva, the Tripurāri, sits nearby with a feverish aura, the paste unable to cool him; the air itself seems thirsty for moisture.

S
Skanda
Ś
Śiva (Tripurāri)
M
Malaya (sandalwood region)
S
sandal paste

FAQs

External comforts cannot fully cool the inner heat of separation from the supreme holy abode; Kāśī is implied as the true solace.

Kāśī is the implied focus through the motif of ‘separation from Kāśī’; the verse uses metaphor rather than naming a shrine.

None explicitly; sandal paste appears as symbolic cooling, not a stated rite.