Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 23

त्वदनीक्षणतः क्षणाद्विभो प्रलयं यांति जगंति शोच्यवत् । च्यवते भवतः कृपालवादितरोपीशनयस्त्वयोंकृतः

tvadanīkṣaṇataḥ kṣaṇādvibho pralayaṃ yāṃti jagaṃti śocyavat | cyavate bhavataḥ kṛpālavāditaropīśanayastvayoṃkṛtaḥ

„O Herr, wenn du nicht einmal einen Blick gewährst, stürzen die Welten in einem Augenblick in die Auflösung, erbarmungswürdig. Ohne auch nur einen Tropfen deines Erbarmens kann nicht einmal ein anderer ‘Herrscher’ bestehen — jede Herrschaft wird allein durch dich begründet.“

त्वत्your
त्वत्:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (सम्बन्ध), एकवचन; ‘त्वद्-’ (प्रातिपदिकरूप)
अनीक्षणतःfrom (your) not looking/seeing
अनीक्षणतः:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootअ-नीक्षण (प्रातिपदिक; न + ईक्षण)
Formनपुंसकलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान/Ablative), एकवचन; ‘(त्वत्) अनीक्षणतः’ = ‘from not seeing you’
क्षणात्in a moment/from a moment
क्षणात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootक्षण (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन
विभोO Lord, O all-pervading one
विभो:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootविभु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन, एकवचन
प्रलयम्to dissolution
प्रलयम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootप्रलय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (कर्म/Accusative), एकवचन
यान्तिgo
यान्ति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootया (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, बहुवचन, परस्मैपद
जगन्तिworlds, beings
जगन्ति:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootजगत् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
शोच्यवत्as if pitiable
शोच्यवत्:
Visheshana (Manner/विशेषण)
TypeIndeclinable
Rootशोच्यवत् (प्रातिपदिक)
Formवत्-प्रत्ययान्त अव्ययीभावप्राय उपमानवाचक (indeclinable in -vat, ‘like/as’)
च्यवतेfalls away, slips
च्यवते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootच्यु (धातु)
Formलट् (वर्तमान), प्रथमपुरुष, एकवचन, आत्मनेपद
भवतःof you (honorific)
भवतः:
Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formषष्ठी (Genitive), एकवचन; आदरार्थक सर्वनाम
कृपालवात्from a drop of compassion
कृपालवात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootकृपा-लव (प्रातिपदिक; कृपा + लव)
Formपुंलिङ्ग, पञ्चमी, एकवचन
इतरःanother (one)
इतरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootइतर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
अपिeven
अपि:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formअप्यर्थक अव्यय
ईशनयःthe way/means of lordship
ईशनयः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootईशनय (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; ‘ईशनय’ = ईशत्व-नीति/प्रभुत्व-मार्गः (contextual)
त्वयाby you
त्वया:
Karana (Agent in passive/करण)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formतृतीया, एकवचन
उङ्कृतःcut off, removed
उङ्कृतः:
Karta (Predicate adjective/कर्ता-विशेषण)
TypeAdjective
Rootउत्-कृ (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त), प्रथमा एकवचन, पुंलिङ्ग; ‘उत्कृत’ = cut off/removed

Pārvatī

Tirtha: Kāśī (Avimukta-kṣetra)

Type: kshetra

Listener: Śiva

Scene: Pārvatī points to the cosmic consequence of Śiva’s withdrawn glance: worlds trembling on the edge of dissolution; a single drop of compassion stabilizes all rulers and realms.

P
Pārvatī
Ś
Śiva

FAQs

Cosmic stability depends on Śiva’s grace; all authority and power are derivative, inspiring humility and reliance on divine compassion.

No specific tīrtha is mentioned in this verse; it supports the larger Kāśī-centered narrative by affirming Śiva’s supremacy.

None; it is a doctrinal statement about grace and cosmic order.