Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 23

निजस्य प्रतिबिंबस्य नीराज्यमुकुरादिषु । उत्तमांगं न यः पश्येत्समासेन विनश्यति

nijasya pratibiṃbasya nīrājyamukurādiṣu | uttamāṃgaṃ na yaḥ paśyetsamāsena vinaśyati

Wenn man in einem makellosen Spiegel und dergleichen den oberen Teil des eigenen Abbildes (den Kopf) nicht erblickt, so vergeht man binnen eines Monats.

निजस्यof one’s own
निजस्य:
Viśeṣaṇa (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootनिज (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), एकवचनम्; विशेषणम् (प्रतिबिम्बस्य)
प्रतिबिम्बस्यof the reflection
प्रतिबिम्बस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootप्रतिबिम्ब (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, षष्ठी-विभक्तिः (6th/Genitive), एकवचनम्
नीराज्य(the) nīrājya/bright appearance
नीराज्य:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootनीराज्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः (1st/2nd), एकवचनम्; अत्र ‘(दर्शनं) नीराज्य’ इति वस्तुनिर्देशः
मुकुरादिषुin mirrors and the like
मुकुरादिषु:
Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootमुकुर + आदि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, सप्तमी-विभक्तिः (7th/Locative), बहुवचनम्; मुकुर-आदि-शब्दैः निर्दिष्टेषु (mirrors etc.)
उत्तमाङ्गम्the head
उत्तमाङ्गम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootउत्तम + अङ्ग (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्; ‘उत्तमम् अङ्गम्’ (head)
not
:
Sambandha (Negation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootन (अव्यय)
Formनिषेधार्थक-अव्यय (negation)
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्
पश्येत्would see
पश्येत्:
Kriyā (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√पश् (धातु)
Formविधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्
समासेनquickly/soon
समासेन:
Kriyāviśeṣaṇa (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeNoun
Rootसमास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, तृतीया-विभक्तिः (3rd/Instrumental), एकवचनम्; अव्ययीभाववत् क्रियाविशेषणार्थे ‘शीघ्रम्/संक्षेपेण’
विनश्यतिperishes
विनश्यति:
Kriyā (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Root√नश् (धातु) + वि- (उपसर्ग)
Formलट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

Skanda

Tirtha: Kāśī-kṣetra (Avimukta precinct implied)

Type: kshetra

Listener: null

Scene: Inside a simple Kāśī dwelling or near a shrine, a person holds a spotless mirror; the reflection shows the body but the head region is blank/absent; a lamp flickers; the person turns toward a Śiva-liṅga in surrender.

K
Kāśī

FAQs

Life can turn swiftly; therefore one should not delay Dharma, repentance, and devotion.

Kāśī is the implied sacred setting of the Kāśīkhaṇḍa; this verse itself is an omen teaching, not a tīrtha-stuti.

None; the verse centers on observation of one’s reflection.