Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 77

प्रतिपद्दर्शषष्ठीषु नवम्यां रविवासरे । दंतानां काष्ठसंयोगो दहेदासप्तमं कुलम्

pratipaddarśaṣaṣṭhīṣu navamyāṃ ravivāsare | daṃtānāṃ kāṣṭhasaṃyogo dahedāsaptamaṃ kulam

Am ersten Tithi, am Tag der Amāvasyā (Neumond), am sechsten, am neunten und an Sonntagen heißt es: Wer zum Reinigen der Zähne ein Holzstäbchen benutzt, verbrennt und verdirbt die Familienlinie bis zur siebten Generation.

प्रतिपत्-दर्श-षष्ठीषुon pratipad, new-moon day, and the sixth (tithi)
प्रतिपत्-दर्श-षष्ठीषु:
Adhikaraṇa (Time/Occasion)
TypeNoun
Rootप्रतिपत् + दर्श + षष्ठी (प्रातिपदिक)
Formइतरेतर-द्वन्द्व (प्रतिपत् च दर्शः च षष्ठी च); स्त्रीलिङ्ग (समाहार/बहुवचन-प्रयोगः), सप्तमी (7th/अधिकरण), बहुवचन
नवम्याम्on the ninth (tithi)
नवम्याम्:
Adhikaraṇa (Time)
TypeNoun
Rootनवमी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
रविवासरेon Sunday
रविवासरे:
Adhikaraṇa (Time)
TypeNoun
Rootरवि + वासर (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (रवेः वासरः = Sunday); पुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन
दन्तानाम्of the teeth
दन्तानाम्:
Sambandha (Genitive relation)
TypeNoun
Rootदन्त (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), बहुवचन
काष्ठसंयोगःcontact with a wooden stick (tooth-stick use)
काष्ठसंयोगः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकाष्ठ + संयोग (प्रातिपदिक)
Formषष्ठी-तत्पुरुष (काष्ठेन संयोगः = contact/association with a stick i.e., brushing with wood); पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
दहेत्would burn/destroy
दहेत्:
Kriyā (Main action)
TypeVerb
Rootदह् (धातु)
Formविधिलिङ् (optative), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्
आसप्तमम्up to the seventh
आसप्तमम्:
Kriyāviśeṣaṇa (Extent)
TypeIndeclinable
Rootआ + सप्तम (प्रातिपदिक)
Formअव्ययभावे उपसर्ग ‘आ’ + ‘सप्तम’ (up to the seventh); क्रियाविशेषणम् (limit)
कुलम्family/lineage
कुलम्:
Karman (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootकुल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन

Skanda

Tirtha: Kāśī-kṣetra (contextual)

Type: kshetra

Scene: A calendar-marked dawn in Kāśī: a priest instructs pilgrims not to use a tooth-cleaning twig on specific tithis and Sunday, emphasizing lineage protection; pilgrims hold alternative cleansing vessels.

T
Tithi observances
R
Ravivāra (Sunday)

FAQs

Time (tithi and weekday) is sacred in Purāṇic dharma; aligning conduct with calendrical sanctity protects merit.

Though the rule is general, it is transmitted within Kāśī Khaṇḍa’s dharma-regimen for sacred living in Kāśī.

Avoid using a wooden tooth-stick on Pratipad, Amāvāsyā (Darśa), Ṣaṣṭhī, Navamī, and Sundays.