Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 4

संभ्रमो विभ्रमश्चोभौ कथं तदनुगामिनौ । विभ्रांतिकारिणौ क्षेत्रवैरिणां सर्वदा नृणाम्

saṃbhramo vibhramaścobhau kathaṃ tadanugāminau | vibhrāṃtikāriṇau kṣetravairiṇāṃ sarvadā nṛṇām

Und wie sind Saṃbhrama und Vibhrama—beide—seine Begleiter geworden? Wie bleiben sie stets Verwirrer, die bei den Menschen, welche dem heiligen Kṣetra, Kāśī, feind sind, immerdar Verblendung stiften?

संभ्रमःconfusion, agitation
संभ्रमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootसंभ्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
विभ्रमःdelusion, error
विभ्रमः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविभ्रम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formअव्यय (समुच्चयबोधक)
उभौboth
उभौ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; सर्वनाम
कथम्how?
कथम्:
Sambandha (Question/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootकथम् (अव्यय)
Formअव्यय (प्रश्नार्थक)
तत्that
तत्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; सर्वनाम
अनुगामिनौfollowing (it), attendant
अनुगामिनौ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनु-गम् (गम् धातु) + इन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; विशेषण (following)
विभ्रान्तिकारिणौcausing delusion
विभ्रान्तिकारिणौ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootविभ्रान्ति + कारिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), द्विवचन; तत्पुरुष-समास (विभ्रान्तिं करोति)
क्षेत्रवैरिणाम्of the enemies of the field/region
क्षेत्रवैरिणाम्:
Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootक्षेत्र + वैरिन् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन; तत्पुरुष-समास (क्षेत्रस्य वैरी)
सर्वदाalways
सर्वदा:
Adhikarana (Time/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootसर्वदा (अव्यय)
Formअव्यय (कालवाचक-अव्यय, adverb of time)
नृणाम्of men
नृणाम्:
Sambandha (Genitive/षष्ठी-सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनृ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी (6th), बहुवचन

Agastya (questioning Skanda, implied by context)

Tirtha: Kāśī (Avimukta-kṣetra)

Type: kshetra

Listener: Skanda

Scene: Inquiry about two attendants named Saṃbhrama and Vibhrama who perpetually delude those hostile to the sacred field, acting as agents of confusion.

S
Saṃbhrama
V
Vibhrama
K
Kṣetra (Kāśī as sacred field)

FAQs

Opposition to a sacred kṣetra is depicted as spiritually self-destructive, attracting delusion and confusion rather than clarity.

The ‘kṣetra’ refers to Kāśī as a sanctified field whose sanctity is defended at the level of cosmic moral order.

No explicit ritual is stated; the verse warns ethically against enmity toward the holy kṣetra.