Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 97

यावंत एव निवसंति च जंतवोऽत्र काश्यां जलस्थलचरा झषजंबुकाद्याः । तावंत एव मदनुग्रह रुद्रदेहा देहावसानमधिगम्य मयि प्रविष्टाः

yāvaṃta eva nivasaṃti ca jaṃtavo'tra kāśyāṃ jalasthalacarā jhaṣajaṃbukādyāḥ | tāvaṃta eva madanugraha rudradehā dehāvasānamadhigamya mayi praviṣṭāḥ

So viele Wesen hier in Kāśī wohnen—ob im Wasser oder auf dem Land, wie Fische, Schakale und dergleichen—so viele treten, wenn ihr Leib zu Ende geht, in Mich ein; denn durch Meine Gnade werden sie Rudra-leibig.

yāvantaḥas many as
yāvantaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootyāvat (यावत् प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; परिमाणवाचक (as many as)
evajust/indeed
eva:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic)
nivasantिdwell
nivasantि:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootni-vas (नि+वस् धातु)
Formलट् (Present), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, बहुवचन
caand
ca:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootca (अव्यय)
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय (conjunction)
jantavaḥcreatures
jantavaḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootjantu (जन्तु प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन
atrahere
atra:
Adhikarana (Locative sense/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootatra (अव्यय)
Formदेशवाचक-अव्यय (adverb: here)
kāśyāmin Kāśī
kāśyām:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootkāśī (काशी प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन
jala-sthala-carāḥmoving in water and on land
jala-sthala-carāḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootjala (जल) + sthala (स्थल) + cara (चर प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; विशेषण (qualifying jantavaḥ); द्वन्द्व-पूर्वपद: ‘जलचराः च स्थलचराः च’
jhaṣa-jaṃbuka-ādyāḥfish, jackals, and the like
jhaṣa-jaṃbuka-ādyāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootjhaṣa (झष) + jaṃbuka (जम्बुक) + ādi (आदि)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; ‘झष-जम्बुक-आदयः’ (fish, jackals, etc.)
tāvantaḥso many
tāvantaḥ:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Roottāvat (तावत् प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; परिमाणवाचक (so many)
evaindeed
eva:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rooteva (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय
mat-anugrahaO (one who is) my grace / by my grace
mat-anugraha:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootmad (अस्मद् ‘my’) + anugraha (अनुग्रह प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; सम्बोधन/विशेषणवत् प्रयोगः—‘मम अनुग्रहः’ (my grace)
rudra-dehāḥhaving Rudra’s form
rudra-dehāḥ:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootrudra (रुद्र) + deha (देह प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; बहुव्रीहि: ‘रुद्रः देहः येषाम्’ (having Rudra as their body)
deha-avasānamthe end of the body (death)
deha-avasānam:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootdeha (देह) + avasāna (अवसान)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
adhigamyahaving attained
adhigamya:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Rootadhi-gam (अधि+गम् धातु)
Formक्त्वान्त (Gerund/Absolutive): ‘having reached/attained’
mayiin me
mayi:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootasmad (अस्मद् सर्वनाम)
Formसप्तमी (Locative), एकवचन; सर्वनाम
praviṣṭāḥentered
praviṣṭāḥ:
Kriya (Result state/क्रिया)
TypeVerb
Rootpra-viś (प्र+विश् धातु, क्त)
Formभूतकालिक-कृदन्त (past participle, क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; कर्मणि/भावे प्रयोगः (entered)

Skanda (deduced; Kāśīkhaṇḍa commonly Skanda speaking to Agastya)

Tirtha: Kāśī

Type: kshetra

Listener: Girijā/Pārvatī

Scene: A panoramic Kāśī: fish in the Gaṅgā, jackals on the ghāṭ edges, birds and humans—each surrounded by a subtle Rudra-aura; at the moment of death, their forms dissolve into Śiva’s luminous presence.

K
Kāśī (Vārāṇasī)
R
Rudra (Śiva)

FAQs

Kāśī is proclaimed a mokṣa-kṣetra where even non-human beings, by divine grace, attain union with Śiva at death.

Kāśī (Vārāṇasī) itself is glorified as the supreme sacred field of liberation, rather than a single minor tīrtha.

No specific rite (snāna, dāna, japa, vrata) is prescribed in this verse; it emphasizes the inherent salvific power of residing/dying in Kāśī through Rudra’s grace.