Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 57

कुरुक्षेत्रं हि सर्वेषां क्षेत्राणामधिकं ततः । ततोपि नैमिषारण्यं स्वर्गसाधनमुत्तमम्

kurukṣetraṃ hi sarveṣāṃ kṣetrāṇāmadhikaṃ tataḥ | tatopi naimiṣāraṇyaṃ svargasādhanamuttamam

Kurukṣetra ist wahrlich allen heiligen Feldern überlegen; doch noch darüber hinaus ist Naimiṣāraṇya das vorzüglichste Mittel, den Himmel zu erlangen.

कुरुक्षेत्रम्Kurukṣetra
कुरुक्षेत्रम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootकुरु-क्षेत्र (प्रातिपदिक; कुरु + क्षेत्र)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1/2), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (कुरूणां क्षेत्रम्)
हिindeed, for
हि:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootहि (अव्यय)
Formनिपात (particle), अव्यय; हेत्वर्थ/निश्चयार्थ
सर्वेषाम्of all
सर्वेषाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeAdjective
Rootसर्व (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन; विशेषणम्
क्षेत्राणाम्of sacred fields/regions
क्षेत्राणाम्:
Shashthi-sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootक्षेत्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी (6), बहुवचन
अधिकम्superior, greater
अधिकम्:
Karta-samānādhikaraṇa (Predicate/समानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootअधिक (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विधेय-विशेषणम् (predicative adjective)
ततःthan that; thereafter
ततः:
Sambandha (Comparative marker/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय; तद्-प्रातिपदिकात्)
Formअव्यय, अव्ययीभावार्थे/तुलनार्थे (than that/thereafter)
ततःthan that
ततः:
Sambandha (Comparative base/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय, अपादानार्थे/तुलनार्थे
अपिeven, also
अपि:
Sambandha (Emphasis/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formसमुच्चय/अपि-कार (also/even)
नैमिषारण्यम्Naimiṣa forest
नैमिषारण्यम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनैमिष-अरण्य (प्रातिपदिक; नैमिष + अरण्य)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (नैमिषस्य अरण्यम्)
स्वर्गसाधनम्means to heaven
स्वर्गसाधनम्:
Karta-samānādhikaraṇa (Apposition/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootस्वर्ग-साधन (प्रातिपदिक; स्वर्ग + साधन)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (स्वर्गस्य साधनम्)
उत्तमम्best, supreme
उत्तमम्:
Karta-samānādhikaraṇa (Predicate/समानााधिकरण)
TypeAdjective
Rootउत्तम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा (1), एकवचन; विशेषणम्

Skanda

Tirtha: Kurukṣetra; Naimiṣāraṇya

Type: kshetra

Listener: null

Scene: A map-like sacred panorama: Kurukṣetra’s dharma-field with banners and yajña-vedis, transitioning to the quiet forest of Naimiṣa where sages sit in a great satra around a fire, reciting Purāṇa.

K
Kurukṣetra
N
Naimiṣāraṇya
S
Svarga

FAQs

Purāṇic tradition ranks sacred places by spiritual efficacy, guiding pilgrims toward sites believed to yield higher merit and upliftment.

Kurukṣetra and, even more, Naimiṣāraṇya are praised, with Naimiṣa presented as especially powerful.

No specific ritual is named; the verse implies pilgrimage and sacred observances performed in these kṣetras.