Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 46

Devanagari script

ऐहिकामुष्मिकान्भोगानपवर्गं तथाऽक्षयम् । यद्यदिष्टतमं तस्य तत्तत्सर्वं भविष्यति

Transliteration

aihikāmuṣmikānbhogānapavargaṃ tathā'kṣayam | yadyadiṣṭatamaṃ tasya tattatsarvaṃ bhaviṣyati

Translation

Er wird Genüsse in dieser Welt und in der jenseitigen erlangen, und ebenso unvergängliche Befreiung. Was immer ihm am liebsten ist—alles das wird gewiss eintreten.

Word by Word

• ऐहिकामुष्मिकान्: worldly and otherworldly
• ऐहिकामुष्मिकान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: ऐहिक (प्रातिपदिक) + आमुष्मिक (प्रातिपदिक)
• Form: द्वन्द्व-समासः; पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्; भोगान् इति विशेषणम्

• भोगान्: enjoyments
• भोगान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: भोग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, बहुवचनम्

• अपवर्गम्: liberation
• अपवर्गम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: अपवर्ग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्

• तथा: and also
• तथा: Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; समुच्चय/उपपद-भावे (also/and)

• अक्षयम्: imperishable
• अक्षयम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: अक्षय (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः, द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; अपवर्गम् इत्यस्य विशेषणम् (or separately as object)

• यत्: whatever
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; यद्यद्-प्रयोगे ‘whatever’

• यत्: whatever (each)
• यत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; पुनरुक्तिः (emphatic)

• इष्टतमम्: most desired
• इष्टतमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: इष्टतम (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; ‘यत्’ इत्यस्य विशेषणम् (superlative)

• तस्य: of him/of that (person)
• तस्य: Sambandha (Possessor/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गः/नपुंसकलिङ्गः, षष्ठी-विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्

• तत्: that
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; तत्तत्-प्रयोगे ‘that (very)’

• तत्: that (each)
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; पुनरुक्तिः (emphatic)

• सर्वम्: all (of it)
• सर्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, प्रथमा-विभक्तिः (Nominative), एकवचनम्

• भविष्यति: will happen/come to be
• भविष्यति: Kriyā (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लृट्-लकारः (Simple Future), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्

Speaker

Skanda (deduced from Kāśīkhaṇḍa dialogue convention)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Kāśī / Avimukta-kṣetra

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Ṛṣis (frame implied; not explicit)

Visual Art Cues

Scene: A devotee at Kāśī’s ghāṭa receives two streams of grace: one manifesting as prosperity and protection, the other as a luminous path upward symbolizing akṣaya apavarga; the city’s temples glow in twilight.

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī-oriented devotion is portrayed as uniquely complete—bestowing both worldly fulfillment and the highest end, mokṣa.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Kāśī (Vārāṇasī) as a whole is the implied sacred field; the verse emphasizes outcomes rather than naming a particular ghat or shrine.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly in this verse; it continues the phalaśruti describing results of the recommended practice in the surrounding text.