Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 10

दिव्यं वर्ष सहस्रं तु पुरुषायितसंज्ञितम् । तपस्तप्तं महत्ताभिः पुरुषैरपि दुष्करम्

divyaṃ varṣa sahasraṃ tu puruṣāyitasaṃjñitam | tapastaptaṃ mahattābhiḥ puruṣairapi duṣkaram

Tausend göttliche Jahre lang—„Puruṣāyita“ genannt—übten jene Großen Tapas, eine Askese, die selbst für Männer schwer zu vollbringen ist.

दिव्यम्divine
दिव्यम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदिव्य (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण
वर्षyear
वर्ष:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootवर्ष (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
सहस्रम्a thousand
सहस्रम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeNoun
Rootसहस्र (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; संख्यावाचक-शब्दः
तुbut/indeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात (particle), विरोध/अन्वयार्थक
पुरुषायितसंज्ञितम्called ‘Puruṣāyita’
पुरुषायितसंज्ञितम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootपुरुषायित (पुरुष + आयित; कृदन्त/प्रातिपदिक) + संज्ञित (सम्-ज्ञा; कृदन्त)
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; कर्मधारयः—‘पुरुषायित-नामकं’
तपःausterity
तपः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतपस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
तप्तम्performed
तप्तम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतप् (धातु) (कृदन्त)
Formक्त-प्रत्ययान्त (PPP), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘performed/undertaken’
महत्ताभिःby great (persons/ones)
महत्ताभिः:
Karana (Instrument/Means/करण)
TypeNoun
Rootमहत्ता (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (Instrumental), बहुवचन
पुरुषैःby men
पुरुषैः:
Karana (Instrument/Agent-instrument/करण)
TypeNoun
Rootपुरुष (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन
अपिeven/also
अपि:
Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootअपि (अव्यय)
Formनिपात (particle), समुच्चय/अपेक्षार्थक
दुष्करम्difficult to do
दुष्करम्:
Visheshana (Predicate adjective/विशेषण)
TypeAdjective
Rootदुष्कर (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण

Narrator (Gaṇas’ account)

Tirtha: Nakṣatreśvara vicinity (Kāśī)

Type: kshetra

Listener: Primary audience of the Kāśī-māhātmya discourse

Scene: Ascetics (the ‘great ones’) perform severe austerities for a thousand divine years: matted hair, ash-smeared bodies, seated in meditation near the riverbank shrine; seasons pass—sun, rain, and wind—yet their posture remains unwavering.

P
Puruṣāyita (time-period/observance name)
K
Kumārikās (implied)

FAQs

True spiritual attainment is measured by endurance and steadfast discipline sustained over vast spans of time.

The austerity is part of the Kāśī-centered narrative connected with Nakṣatreśvara/Saṅgameśvara environs.

Tapas for a defined sacred duration (a thousand divine years, ‘Puruṣāyita’) is described, though details of the method are not specified.