Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 73

Devanagari script

इति दत्त्वा वराञ्छंभुस्तस्मै चंद्रमसे द्विज । अंतर्हितो महेशानस्तत्र वैश्वेश्वरे पुरे

Transliteration

iti dattvā varāñchaṃbhustasmai caṃdramase dvija | aṃtarhito maheśānastatra vaiśveśvare pure

Translation

So gewährte Śambhu dem Candra jene Gaben; o Brāhmaṇa, Maheśāna wurde dort unsichtbar, in der Stadt des Vaiśveśvara (Kāśī).

Word by Word

• इति: thus
• इति: Discourse (Quotative/इति)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण/समाप्त्यर्थकः निपातः

• दत्त्वा: having given
• दत्त्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: √दा (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive/gerund); पूर्वकालिक-क्रिया

• वरान्: boons
• वरान्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे द्वितीया (2nd) बहुवचनम्

• शम्भुः: Śambhu (Śiva)
• शम्भुः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शम्भु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st) एकवचनम्

• तस्मै: to him
• तस्मै: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी (4th) एकवचनम्; सर्वनाम

• चन्द्रमसे: to the Moon (Candrama)
• चन्द्रमसे: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: चन्द्रमस् (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे चतुर्थी (4th) एकवचनम् (वैकल्पिकं: सप्तमी); ‘तस्मै’ इत्यनेन सह दत्त-सम्प्रदानार्थः

• द्विज: O twice-born (brahmin)
• द्विज: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सम्बोधन (Vocative/सम्बोधन) एकवचनम्

• अन्तर्हितः: having disappeared, concealed
• अन्तर्हितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: अन्तर्हित (कृदन्त; अन्तर् (अव्यय) + √धा (धातु) + क्त)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st) एकवचनम्; भावे/कर्मणि क्त; अर्थः ‘अदृश्यः/लुप्तः’

• महेशानः: Maheśāna (the Great Lord)
• महेशानः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: महेशान (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा (1st) एकवचनम्; शम्भोः पर्यायः

• तत्र: there
• तत्र: Adverbial (Place/देश)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: देशवाचक-अव्ययम् (adverb of place)

• वैश्वेश्वरे: at Vaiśveśvara (temple/place)
• वैश्वेश्वरे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: वैश्वेश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे सप्तमी (7th) एकवचनम्; स्थान/लिङ्ग-नाम

• पुरे: in the city
• पुरे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: पुर (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे सप्तमी (7th) एकवचनम्

Speaker

Narrator within Kāśīkhaṇḍa (deduced: Skanda narrating to Agastya)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Vaiśveśvara (Viśvanātha) kṣetra / Kāśī

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: A brāhmaṇa interlocutor is directly addressed (‘dvija’) within the narration

Visual Art Cues

Scene: Śambhu, after granting boons to Candra, fades from sight within the sacred city; the scene holds a sense of divine presence lingering in the air of Kāśī’s shrines.

Characters & Entities

• Śambhu (Śiva)
• Maheśāna
• Candra (Moon)
• Vaiśveśvara
• Kāśī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Kāśī is portrayed as the Lord’s intimate city where Śiva grants boons and then remains transcendent—visible or hidden—by his will.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Vaiśveśvara Pura—Kāśī, centered on Lord Vaiśveśvara (Viśvanātha).

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is prescribed; the verse concludes a boon-granting episode connected to Kāśī’s sanctity.