Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Kashi Khanda, Shloka 64

अहो बलीयान्सविधिर्येन जाता भवानिति । प्रतिक्षणं जनन्येति शिक्ष्यमाणोतिदुर्मदः

aho balīyānsavidhiryena jātā bhavāniti | pratikṣaṇaṃ jananyeti śikṣyamāṇotidurmadaḥ

„Ach, wahrlich mächtig ist das Geschick, durch das du geboren wurdest!“—so sprechen sie. Doch selbst wenn man ihn belehrt, läuft er in jedem Augenblick zur Mutter, überaus hochmütig.

अहोalas!/oh!
अहो:
Discourse marker
TypeIndeclinable
Rootअहो (अव्यय)
Formविस्मयादि-बोधक अव्यय (interjection)
बलीयान्stronger, more powerful
बलीयान्:
Karta (Predicate nominative/विशेष्य-समनाधिकरण)
TypeAdjective
Rootबलिन् (प्रातिपदिक; तुलनात्मक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; तुलनात्मक (stronger)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
विधिःfate, ordinance
विधिः:
Karta (Apposition/समनाधिकरण)
TypeNoun
Rootविधि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
येनby which/whom
येन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन; सम्बन्धवाचक सर्वनाम (relative)
जाताborn
जाता:
Kriya (State/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु) + क्त (कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (past participle), स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; (जननी/स्त्री-कर्तृवाच्ये) ‘born’
भवान्you
भवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभवत् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; आदरार्थक सर्वनाम (honorific ‘you’)
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्य-समाप्ति सूचक अव्यय
प्रतिक्षणम्every moment
प्रतिक्षणम्:
Kala-adhikarana (Time adverbial)
TypeIndeclinable
Rootप्रति + क्षण (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-समास; क्रियाविशेषण (adverb)
जननिO mother
जननि:
Sambodhana (Address)
TypeNoun
Rootजननी (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन
इतिthus
इति:
Sambandha (Quotation marker)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formउद्धरण/वाक्य-समाप्ति सूचक अव्यय
शिक्ष्यमाणःbeing instructed
शिक्ष्यमाणः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeVerb
Rootशिक्ष् (धातु) + यमान (कृदन्त)
Formवर्तमानकृदन्त (present passive participle), पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; कर्मणि (being instructed)
अतिexcessively
अति:
Upasarga/Intensifier
TypeIndeclinable
Rootअति (अव्यय)
Formउपसर्ग/अव्यय (intensifier: excessively)
दुर्मदःvery arrogant
दुर्मदः:
Karta (Predicate/विशेष्य-समनाधिकरण)
TypeAdjective
Rootदुर् + मद (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय (दुष्टः मदः यस्य/दुर्मदः = very arrogant)

Unspecified narrator/admonisher in narrative (within Skanda’s Kāśīkhaṇḍa discourse to Agastya-context)

Tirtha: Kāśī (contextual)

Type: kshetra

Scene: People remark on the power of fate behind a man’s birth; the arrogant son repeatedly rushes to his mother, not in reverence but in domineering insistence, while elders attempt to instruct him.

FAQs

Pride blocks learning; even good birth is meaningless without humility and willingness to accept correction.

No specific tīrtha is mentioned; the ethical lesson is embedded in the Kāśī section.

None.