Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 92

विधूम नामा च वसुस्त्वं नाकललनां पुरा । तामेव ब्रह्मसदने दृष्ट्वानिलहृतांशुकाम्

vidhūma nāmā ca vasustvaṃ nākalalanāṃ purā | tāmeva brahmasadane dṛṣṭvānilahṛtāṃśukām

Einst warst du ein Vasu namens Vidhūma, und sie war eine himmlische Jungfrau. Als du sie im Hofe Brahmās erblicktest, während der Wind ihr Gewand forttrug, wurdest du im Innern erregt.

विधूमVidhūma
विधूम:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootविधूम (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; संबोधनार्थे नाम (name as predicate)
नामाnamed
नामा:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootनामन् (प्रातिपदिक)
Formअव्ययीभाव-प्राय प्रयोगः; 'नामा' इति नामनिर्देशक-अव्यय (particle meaning 'named')
and
:
Sambandha (Connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चयबोधक-अव्यय (conjunction)
वसुःa Vasu (deity-class)
वसुः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootवसु (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
त्वम्you
त्वम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयुष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formउत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
नाकललनाम्a heavenly maiden
नाकललनाम्:
Karma (Object/Complement/कर्म)
TypeNoun
Rootनाक + ललना (प्रातिपदिके; समास)
Formतत्पुरुष (नाके ललना), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; 'त्वम्' इत्यस्य विधेय (predicate complement)
पुराformerly
पुरा:
Sambandha (Adverbial/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootपुरा (अव्यय)
Formकालवाचक-अव्यय (adverb: formerly)
ताम्her
ताम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; सर्वनाम
एवindeed
एव:
Sambandha (Particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारणार्थक-अव्यय (emphatic particle)
ब्रह्मसदनेin Brahmā’s abode
ब्रह्मसदने:
Adhikarana (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootब्रह्मन् + सदन (प्रातिपदिके; समास)
Formतत्पुरुष (ब्रह्मणः सदनम्), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन
दृष्ट्वाhaving seen
दृष्ट्वा:
Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वकालक्रिया)
TypeVerb
Root√दृश् (धातु)
Formक्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (gerund/absolutive), 'having seen'
अनिलहृतांशुकाम्whose garment was carried off by the wind
अनिलहृतांशुकाम्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootअनिल + हृत + अंशुक (प्रातिपदिके; समास)
Formतत्पुरुष (अनिलेन हृतम् अंशुकम् यस्याः सा), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषण 'ताम्' इत्यस्य

Narrator (Purāṇic voice; likely Sūta/Lomaharṣaṇa, recounting Indra/Brahmā’s message)

Tirtha: Brahma-sadana (cosmic locus)

Type: kshetra

Scene: In Brahmā’s luminous hall, the apsaras stands startled as a gust lifts her garment; Vidhūma (a Vasu) looks on, struck by sudden desire; swans, lotuses, and golden pillars frame the scene; wind is personified as a subtle deity.

V
Vidhūma
V
Vasu
B
Brahmā
B
Brahmasadana

FAQs

Unchecked desire can precipitate a fall from higher states; self-restraint is central to dharma.

Not yet; the verse is part of the backstory leading to a Setu-region tīrtha remedy.

None in this verse; it narrates the cause leading to later expiation.