Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 1

Devanagari script

श्रीसूत उवाच । विहिताभिषवो मर्त्यः सर्वतीर्थेऽतिपावने । ब्रह्महत्यादिपापघ्नीं धनुष्कोटिं ततो व्रजेत्

Transliteration

śrīsūta uvāca | vihitābhiṣavo martyaḥ sarvatīrthe'tipāvane | brahmahatyādipāpaghnīṃ dhanuṣkoṭiṃ tato vrajet

Translation

Śrī Sūta sprach: Nachdem ein Sterblicher das vorgeschriebene Bad im höchst reinigenden Sarvatīrtha ordnungsgemäß vollzogen hat, soll er danach nach Dhanuṣkoṭi gehen, das Sünden wie Brahmahatyā (die Tötung eines Brahmanen) vernichtet.

Word by Word

• श्रीसूतः: the venerable Sūta
• श्रीसूतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: श्रीसूत (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; कर्मधारय-समासः (श्री + सूत)

• उवाच: said
• उवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वच् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

• विहिताभिषवः: having performed the prescribed libation/pressing (rite)
• विहिताभिषवः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: विहित + अभिषव (प्रातिपदिक; कृदन्त-आधारित)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (विहितः अभिषवः यस्य सः)

• मर्त्यः: a mortal man
• मर्त्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मर्त्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन

• सर्वतीर्थे: in the all-holy pilgrimage-place
• सर्वतीर्थे: Adhikarana (Locus/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सर्वतीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; कर्मधारय-समासः (सर्वं तत् तीर्थम्)

• अतिपावने: most purifying
• अतिपावने: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: अतिपावन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; 'सर्वतीर्थे' इत्यस्य विशेषणम्

• ब्रह्महत्यादिपापघ्नीम्: destroying sins such as brahma-slaughter
• ब्रह्महत्यादिपापघ्नीम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: ब्रह्महत्या + आदि + पाप + घ्नि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (ब्रह्महत्यादि-पापानि घ्नन्ती)

• धनुष्कोटिम्: Dhanuṣkoṭi (a sacred place)
• धनुष्कोटिम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: धनुस् + कोटि (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (धनुषः कोटिः)

• ततः: then/thereafter
• ततः: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्यय; अव्यय-प्रकारः: अव्यय-क्रियाविशेषणम् (तस्मात्/ततः = thereafter/from there)

• व्रजेत्: should go
• व्रजेत्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: व्रज् (धातु)
• Form: लोट्/विधिलिङ् (Optative/Imperative sense), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dhanuṣkoṭi (after Sarvatīrtha snāna)

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: Śaunaka and the Naimiṣāraṇya ṛṣis (implied standard Sūta frame)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim, having bathed at a sanctified shore called Sarvatīrtha, sets out along the sandy spit toward Dhanuṣkoṭi; the sea glitters, distant Setu stones/bridge-line is evoked, and ascetics bless the traveler.

Characters & Entities

• Sūta
• Sarvatīrtha
• Dhanuṣkoṭi
• Brahmahatyā (sin)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage is a dharmic path: proper ritual preparation at one tīrtha leads to deeper purification at another.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dhanuṣkoṭi is introduced as a sin-destroying tīrtha, approached after Sarvatīrtha.

What ritualistic prescription is mentioned?

Perform the prescribed snāna at Sarvatīrtha, then proceed on yātrā to Dhanuṣkoṭi.