Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 49

Devanagari script

पिशाचा गुह्यकाः सर्व इन्द्रो वरुण एव च । नागाः सर्वाः समाजग्मुः शुक्रो वाचस्पतिस्तथा

Transliteration

piśācā guhyakāḥ sarva indro varuṇa eva ca | nāgāḥ sarvāḥ samājagmuḥ śukro vācaspatistathā

Translation

Es kamen alle Piśācas und Guhyakas; ebenso Indra und Varuṇa. Dort versammelten sich alle Nāgas – und auch Śukra und Bṛhaspati.

Word by Word

• पिशाचाः: Piśācas
• पिशाचाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पिशाच (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• गुह्यकाः: Guhyakas
• गुह्यकाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गुह्यक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• सर्वे: all
• सर्वे: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण (पिशाचाः/गुह्यकाः इत्यादि)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• वरुणः: Varuṇa
• वरुणः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वरुण (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• एव: indeed
• एव: Sambandha (Discourse particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपात (emphasis)

• च: and
• च: Sambandha (Conjunction/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चय-बोधक अव्यय (conjunction)

• नागाः: Nāgas (serpents)
• नागाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन

• सर्वाः: all
• सर्वाः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), बहुवचन; विशेषण (नागाः इत्यत्र लिङ्ग-व्यत्ययः/पाठभेदः सम्भवः; अपेक्षितं ‘सर्वे’)

• समाजग्मुः: assembled, came together
• समाजग्मुः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: सम् + आ + गम् (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), प्रथमपुरुष, बहुवचन; परस्मैपद

• शुक्रः: Śukra
• शुक्रः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: शुक्र (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन

• वाचस्पतिः: Vācaspati (Bṛhaspati)
• वाचस्पतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वाचस् + पति (प्रातिपदिक; समास)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/Nominative), एकवचन; ‘वाचः पतिः’ (lord of speech)

• तथा: likewise
• तथा: Sambandha (Manner/प्रकार)
• Type: Indeclinable
• Root: तथा (अव्यय)
• Form: अव्यय; प्रकार/समुच्चयार्थ (also/likewise)

Speaker

Sūta

Tirtha Mahatmya

Tirtha: (implied) pāpanīṣūdana-kṣetra

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A vast congregation expands: shadowy Piśācas at the margins, jewel-like Guhyakas (yakṣa attendants) with treasures, Nāgas with hoods and ornaments; Indra and Varuṇa preside; Śukra and Bṛhaspati appear as luminous sages.

Characters & Entities

• Piśācas
• Guhyakas
• Indra
• Varuṇa
• Nāgas
• Śukra
• Bṛhaspati (Vācaspati)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The sanctity of a kṣetra is so pervasive that it draws beings of every order, suggesting that holy places can elevate and harmonize diverse realms.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dharmāraṇya is implied as the destination where this vast assembly gathers.

What ritualistic prescription is mentioned?

No ritual is specified; the emphasis is on the kṣetra’s extraordinary magnetism and prestige.