Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 23

तस्मै दत्त्वा तु यो भुंक्ते स तु भुंक्तेऽमृतं नरः । अतिथिर्यस्य भग्नाशो गृहात्प्रति निवर्तते

tasmai dattvā tu yo bhuṃkte sa tu bhuṃkte'mṛtaṃ naraḥ | atithiryasya bhagnāśo gṛhātprati nivartate

Wer erst isst, nachdem er dem Gast gegeben hat, der kostet wahrhaft Amṛta, den Nektar der Unsterblichkeit. Doch aus wessen Haus ein Gast mit zerbrochener Hoffnung zurückkehrt—

तस्मैto him
तस्मै:
Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, चतुर्थी (4th/सम्प्रदान), एकवचन; सर्वनाम-रूपम् (to him)
दत्त्वाhaving given
दत्त्वा:
Kriya-viseshana (Adverbial to main action/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootदा (धातु) + क्त्वा (अव्यय-कृदन्त)
Formक्त्वान्त-अव्ययम् (absolutive/gerund); पूर्वक्रिया (having given)
तुindeed/but
तु:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात/अवधारणार्थक-अव्ययम् (particle: but/indeed)
यःwho
यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; सम्बन्धक-सर्वनाम (who)
भुङ्क्तेeats/enjoys
भुङ्क्ते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु)
Formलट्-लकारः (Present), प्रथमपुरुषः, एकवचन; आत्मनेपदम् (he eats/enjoys)
सःhe
सः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; सर्वनाम (he)
तुindeed
तु:
Sambandha (Discourse particle/निपात)
TypeIndeclinable
Rootतु (अव्यय)
Formनिपात/अवधारणार्थक-अव्ययम्
भुङ्क्तेenjoys/eats
भुङ्क्ते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootभुज् (धातु)
Formलट्-लकारः, प्रथमपुरुषः, एकवचन; आत्मनेपदम्
अमृतम्nectar/immortality
अमृतम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootअमृत (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, द्वितीया (2nd/कर्म), एकवचन
नरःman
नरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootनर (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन
अतिथिःguest
अतिथिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootअतिथि (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन
यस्यwhose
यस्य:
Shashthi-Sambandha (Genitive relation/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootयद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक-समर्थे, षष्ठी (6th/सम्बन्ध), एकवचन; सम्बन्धक (whose)
भग्नाशःdisappointed (with broken hope)
भग्नाशः:
Karta (Subject qualifier/कर्तृविशेषण)
TypeAdjective
Rootभग्न + आश (प्रातिपदिक)
Formतत्पुरुष-समासः (भग्नः आशः यस्य/भङ्गित-आशा); पुंलिङ्गे, प्रथमा, एकवचन; विशेषणम् (with hope broken)
गृहात्from the house
गृहात्:
Apadana (Source/अपादान)
TypeNoun
Rootगृह (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्गे, पञ्चमी (5th/अपादान), एकवचन
प्रतिback/towards
प्रति:
Gati/Direction (Directional/गति)
TypeIndeclinable
Rootप्रति (अव्यय)
Formउपसर्ग/अव्ययम् (towards/back)
निवर्ततेreturns
निवर्तते:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवृत् (धातु) + नि (उपसर्ग)
Formलट्-लकारः, प्रथमपुरुषः, एकवचन; आत्मनेपदम् (returns)

Parāśara (contextual: instruction on dharma to Yudhiṣṭhira)

Listener: Yudhiṣṭhira (implied by surrounding dialogue)

Scene: A householder pauses before eating, offering a portion of food to a weary guest at the threshold; the guest’s ‘hope’ is shown as a fragile lamp that must not be extinguished.

FAQs

A householder should feed and honor a guest first; only then is one’s own enjoyment considered pure and life-giving.

No single tīrtha is named in this verse; the emphasis is on universal gṛhastha-dharma within the Dharmāraṇya context.

Dāna to an atithi—giving food or sustenance before taking one’s own meal.