Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 64

चातुर्विद्यास्ते विज्ञेया वृत्तिबाह्याः कृतास्तदा । कृतकृत्यस्तदा जातो राजा कुमारपालकः

cāturvidyāste vijñeyā vṛttibāhyāḥ kṛtāstadā | kṛtakṛtyastadā jāto rājā kumārapālakaḥ

Jene Cāturvidyas sind so zu verstehen, dass sie damals von den Ansprüchen auf Lebensunterhalt ausgeschlossen wurden. Zu jener Zeit wurde König Kumārapāla einer, der seine Pflicht vollendet hatte.

चातुर्विद्याःthe four learnings
चातुर्विद्याः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootचातुर्विद्य (प्रातिपदिक; चतुर् + विद्या)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—द्विगु
तेthey/those
ते:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; सर्वनाम
विज्ञेयाःshould be known/are to be understood
विज्ञेयाः:
Kriya (Predicate/विधेय)
TypeVerb
Rootवि-ज्ञा (धातु)
Formभाव्य/विधेयार्थे कृदन्त (तव्यत्/अनीयर्-प्रत्ययार्थक; here -एय ‘to be known’), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन
वृत्तिबाह्याःoutside (their) livelihood/maintenance
वृत्तिबाह्याः:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootवृत्ति-बाह्य (प्रातिपदिक; वृत्ति + बाह्य)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; समासः—तत्पुरुष (वृत्तेः बाह्याः)
कृताःwere made
कृताः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootकृ (धातु)
Formभूतकर्मणि कृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, बहुवचन; कर्मणि/कर्तरि प्रयोगानुसार ‘were made/done’
तदाthen
तदा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक (temporal adverb)
कृतकृत्यःhaving accomplished what was to be done
कृतकृत्यः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeAdjective
Rootकृत-कृत्य (प्रातिपदिक; कृत + कृत्य)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारय (कृतं कृत्यं येन)
तदाthen
तदा:
Kala (Time/काल)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक
जातःbecame
जातः:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootजन् (धातु)
Formभूतकृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त), पुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; ‘became/was born’
राजाthe king
राजा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootराजन् (प्रातिपदिक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
कुमारपालकःprotector/guardian of the prince
कुमारपालकः:
Samanaadhikarana (Apposition/समानााधिकरण)
TypeNoun
Rootकुमार-पालक (प्रातिपदिक; कुमार + पालक)
Formपुल्लिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः—तत्पुरुष (कुमारस्य पालकः)

Narrator (reporting the result; king named in verse)

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Scene: The cāturvidyas are shown relocated and marked as outside the sphere of village entitlements; the king stands composed, signifying completion of duty, with scribes or ministers recording the decree.

C
cāturvidya
V
vṛtti
K
Kumārapāla

FAQs

A ruler is ‘kṛtakṛtya’ when he enforces dharma-based order, even through difficult social policy.

No specific tīrtha is named in this verse.

None; it describes administrative exclusion from vṛtti (entitlements).