Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 81
Devanagari script
व्यास उवाच । पतनं साहसानां च नरकस्यैव कारणम् । योनिकुण्डमिदं सृष्टं कुंभीपाकसमं भुवि
Transliteration
vyāsa uvāca | patanaṃ sāhasānāṃ ca narakasyaiva kāraṇam | yonikuṇḍamidaṃ sṛṣṭaṃ kuṃbhīpākasamaṃ bhuvi
Translation
Vyāsa sprach: „Der Sturz der Tollkühnen ist wahrlich die Ursache der Hölle. Diese ‘Yoni-Grube’ ist auf Erden erschaffen worden, der Hölle namens Kumbhīpāka vergleichbar.“
Word by Word
व्यासःVyāsa
व्यासः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootव्यास (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
उवाचsaid
उवाच:
Kriya (Verb/क्रिया)
TypeVerb
Rootवच् (धातु)
Formलिट्-लकार (Perfect), प्रथम-पुरुष (3rd person), एकवचन; परस्मैपद
पतनम्fall, downfall
पतनम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootपतन (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
साहसानाम्of rash acts / violences
साहसानाम्:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootसाहस (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), बहुवचन
चand
च:
Sambandha (connector/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootच (अव्यय)
Formसमुच्चय-अव्यय (conjunction)
नरकस्यof hell
नरकस्य:
Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
TypeNoun
Rootनरक (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी-विभक्ति (Genitive/6th), एकवचन
एवindeed
एव:
Sambandha (particle/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootएव (अव्यय)
Formअवधारण-अव्यय (emphasis)
कारणम्cause
कारणम्:
Karta (Predicate nominative/कर्ता-समाना)
TypeNoun
Rootकारण (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (Nominative/1st), एकवचन
योनिकुण्डम्the ‘yoni-pit’ (a hell-pit)
योनिकुण्डम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootयोनि (प्रातिपदिक) + कुण्ड (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति (Nom./Acc.), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (योन्याः कुण्डम्)
इदम्this
इदम्:
Viśeṣaṇa (adjective)
TypeAdjective
Rootइदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम्
सृष्टम्created, made
सृष्टम्:
Kriya (verbal predicate)
TypeVerb
Rootसृज् (धातु) + सृष्ट (कृदन्त-प्रातिपदिक)
Formभूतकालिक-कर्मणि कृदन्त (past passive participle), नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया, एकवचन; विधेय-विशेषणम्
कुंभीपाकसमम्equal to Kumbhīpāka (hell)
कुंभीपाकसमम्:
Viśeṣaṇa (adjective)
TypeAdjective
Rootकुंभीपाक (प्रातिपदिक) + सम (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; उपमान-तत्पुरुषः (कुंभीपाकेन समम्)
भुविon earth
भुवि:
Adhikaraṇa (Locative/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक: भुव्/भूमि)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
Speaker
Vyāsa
Characters & Entities
V
VyāsaN
NarakaK
KumbhīpākaFAQs
Recklessness and moral transgression lead to spiritual ruin; unchecked sensual entanglement is depicted as hellish even on earth.
The verse functions as moral instruction within Dharmāraṇya’s narrative; it underscores the forest’s role as a place where Dharma is taught through stark exemplars.
No explicit ritual; it is a cautionary dharma-upadeśa (ethical instruction) regarding conduct.