Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 84

Devanagari script

पश्यतामभवयुद्धं तुमुलं लोमहर्षणम् । अस्त्रैश्चिच्छेद मातगी मदविह्वलितं रिपुम्

Transliteration

paśyatāmabhavayuddhaṃ tumulaṃ lomaharṣaṇam | astraiściccheda mātagī madavihvalitaṃ ripum

Translation

Vor ihren Augen wurde der Kampf wild und schaudererregend. Mit ihren Waffen zerschlug Mātaṅgī den Feind, der vor Hochmut berauscht und wankend war.

Word by Word

• पश्यताम्: while (they) were watching
• पश्यताम्: Adhikarana (Context/सापेक्ष)
• Type: Verb
• Root: पश् (धातु) + शतृ (कृदन्त)
• Form: वर्तमानकालिक कर्तरि शतृ-प्रत्ययान्त कृदन्त; पुं/नपुंस, षष्ठी-विभक्ति, बहुवचन (genitive absolute sense)

• अभवत्: became/occurred
• अभवत्: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भू (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• युद्धम्: battle
• युद्धम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युद्ध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तुमुलम्: tumultuous
• तुमुलम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: तुमुल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (युद्धस्य)

• लोमहर्षणम्: hair-raising
• लोमहर्षणम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: लोम + हर्षण (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (लोमानां हर्षणम्) विशेषण (युद्धस्य)

• अस्त्रैः: with weapons
• अस्त्रैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: अस्त्र (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, बहुवचन

• च: and
• च: Samuccaya (Connector/समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय; समुच्चयार्थक

• चिच्छेद: cut down/severed
• चिच्छेद: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: छिद् (धातु)
• Form: लिट् (परिपूर्णभूत/Perfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

• मातङ्गी: Mātaṅgī
• मातङ्गी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मातङ्गी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• मदविह्वलितम्: maddened/delirious with intoxication
• मदविह्वलितम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: मद + विह्वलित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त (past participle) ‘विह्वलित’; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (मदेन विह्वलितम्) विशेषण (रिपुम्)

• रिपुम्: enemy
• रिपुम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: रिपु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced; exact speaker not in snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A hair-raising, swirling battle: Devī Mātaṅgī unleashes astras, slicing through the arrogant, staggering foe; spectators recoil in awe as weapons flash.

Characters & Entities

• Mātaṅgī
• ripu (enemy, Karṇāṭa implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Arrogance (mada) destabilizes the adharmic, while divine power decisively protects the sanctity of a holy place.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dharmāraṇya, shown as safeguarded by the fierce, protective presence of Mātaṅgī.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; the verse describes the Devī’s martial protection rather than a liturgical instruction.