Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 82

Devanagari script

तच्छ्रुत्वा विश्वजननी मातंगी भुवनेश्वरी । सिंहनादं प्रकुर्वाणा त्रिशूलवरधारिणी

Transliteration

tacchrutvā viśvajananī mātaṃgī bhuvaneśvarī | siṃhanādaṃ prakurvāṇā triśūlavaradhāriṇī

Translation

Als sie ihren Ruf vernahm, brüllte die Mutter der Welt—Mātaṅgī Bhuvaneśvarī—wie eine Löwin, den Dreizack tragend und Segnungen spendend.

Word by Word

• तत्: that (it)
• तत्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (कर्म), एकवचन; सर्वनाम

• श्रुत्वा: having heard
• श्रुत्वा: Kriya (Adverbial action/पूर्वक्रिया)
• Type: Verb
• Root: श्रु (धातु) + क्त्वा (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्त (absolutive/gerund); पूर्वकालिक क्रिया

• विश्वजननी: mother of the universe
• विश्वजननी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विश्व + जननी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (विश्वस्य जननी)

• मातङ्गी: Mātaṅgī
• मातङ्गी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मातङ्गी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; नाम

• भुवनेश्वरी: mistress of the worlds
• भुवनेश्वरी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भुवन + ईश्वरी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (भुवनस्य ईश्वरी)

• सिंहनादम्: lion-roar
• सिंहनादम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सिंह + नाद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (सिंहस्य नादः)

• प्रकुर्वाणा: making/uttering
• प्रकुर्वाणा: Karta (Agent/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: प्र + कृ (धातु) + शानच् (कृदन्त-प्रत्यय)
• Form: वर्तमानकालिक कर्तरि शतृ/शानच्-प्रत्ययान्त कृदन्त (present active participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• त्रिशूलवरधारिणी: bearer of trident and boon
• त्रिशूलवरधारिणी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: त्रिशूल + वर + धारिणी (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; समासः (उपपद-तत्पुरुष/षष्ठी-तत्पुरुष): त्रिशूलं च वरं च धारयतीति

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating to the sages (deduced; exact speaker not in snippet)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Dharmāraṇya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: Mātaṅgī Bhuvaneśvarī rises upon hearing the cry; she roars like a lion, holding a trident and showing a boon-giving gesture, radiating protective power in a forest-kṣetra setting.

Characters & Entities

• Mātaṅgī
• Bhuvaneśvarī
• triśūla

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Devī responds to devotees’ distress with protective power, uniting compassion (boon-giving) and strength (trident-bearing).

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Dharmāraṇya, where Mātaṅgī-Bhuvaneśvarī is celebrated as the presiding śakti.

What ritualistic prescription is mentioned?

None explicitly; the verse highlights the Goddess’s iconography and her immediate response to prayer.