Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 59

Devanagari script

गोपवध्वाश्च सदनं माणि क्यवरकोज्ज्वलम् । दृष्ट्वा महीपतिः सर्वं सामात्यः सपुरोहितः

Transliteration

gopavadhvāśca sadanaṃ māṇi kyavarakojjvalam | dṛṣṭvā mahīpatiḥ sarvaṃ sāmātyaḥ sapurohitaḥ

Translation

Als der König — zusammen mit seinen Ministern und dem Priester — die Wohnstatt der Hirtenfrau sah, die von erlesenen Rubinen strahlte, erblickte er dies alles.

Word by Word

• गोप-वध्वाः: the cowherd women
• गोप-वध्वाः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: गोप (प्रातिपदिक) + वधू (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (‘गोपस्य वधूः’); स्त्रीलिङ्गः, प्रथमा (1st/nominative), बहुवचनम्

• च: and
• च: Avyaya (Particle/अव्यय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम् (conjunction: ‘and’)

• सदनम्: house, dwelling
• सदनम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सदन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचनम्

• माणिक्य-वरक-उज्ज्वलम्: bright with ruby-like gems/ornaments
• माणिक्य-वरक-उज्ज्वलम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: माणिक्य (प्रातिपदिक) + वरक (प्रातिपदिक) + उज्ज्वल (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमासः; नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचनम् (सदनम् इति विशेषणम्); अर्थः—माणिक्यवरकैः उज्ज्वलम्

• दृष्ट्वा: having seen
• दृष्ट्वा: Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
• Type: Verb
• Root: दृश् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्ययकृदन्तः (gerund/absolutive), ‘having seen’

• मही-पतिः: the king (lord of the earth)
• मही-पतिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: मही (प्रातिपदिक) + पति (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः; पुल्लिङ्गः, प्रथमा (1st/nominative), एकवचनम्

• सर्वम्: everything, all
• सर्वम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गः, द्वितीया (2nd/accusative), एकवचनम्

• स-अमात्यः: with ministers
• स-अमात्यः: Sahakari (Accompaniment/सहकारि)
• Type: Noun
• Root: स (अव्यय-उपसर्गसदृश) + अमात्य (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावसमासः (‘अमात्यैः सह’); पुल्लिङ्गः, प्रथमा (1st/nominative), एकवचनम् (महीपतिः इत्यस्य विशेषणम्)

• स-पुरोहितः: with the priest
• स-पुरोहितः: Sahakari (Accompaniment/सहकारि)
• Type: Noun
• Root: स (अव्यय-उपसर्गसदृश) + पुरोहित (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययीभावसमासः (‘पुरोहितेन सह’); पुल्लिङ्गः, प्रथमा (1st/nominative), एकवचनम् (महीपतिः इत्यस्य विशेषणम्)

Speaker

Sūta (Lomaharṣaṇa) narrating (deduced)

Tirtha Mahatmya

Type: kshetra

Visual Art Cues

Scene: A gem-bright house glows with ruby radiance; the king arrives with ministers and the family priest, all gazing upward and inward at the marvel, their faces lit by red jewel-light.

Characters & Entities

• King (mahīpati)
• Purōhita

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Divine glory is not confined to ascetics alone; even kings and householders can witness Śiva’s prasāda when faith awakens.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Mahākāla sacred region of Ujjayinī/Ujjain is contextually glorified through the unfolding miracle around Śiva’s presence.

What ritualistic prescription is mentioned?

No explicit rite is prescribed; the focus is on witnessing (darśana) and reverent recognition.