Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 13

Devanagari script

इति पृष्टः स भूपालो विमृश्य सुचिरं ततः । त्रिकालज्ञः प्रहस्यैनां प्रोवाच सुकुतूहलः

Transliteration

iti pṛṣṭaḥ sa bhūpālo vimṛśya suciraṃ tataḥ | trikālajñaḥ prahasyaināṃ provāca sukutūhalaḥ

Translation

So befragt, sann der König lange nach. Als Kenner der drei Zeiten lächelte er sie an und begann, voller Neugier, zu antworten.

Word by Word

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse marker/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; इत्यर्थक-निपातः (quotative particle)

• पृष्टः: having been asked
• पृष्टः: Visheshana (Qualifier of subject/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: पृच्छ् (धातु), क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त-प्रातिपदिक
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (past passive participle: ‘asked’)

• सः: he
• सः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्

• भूपालः: the king (protector of the earth)
• भूपालः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: भू-पाल (प्रातिपदिक; भू + पाल)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (भूमेः पालः)

• विमृश्य: having considered
• विमृश्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: वि-√मृश् (धातु), ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययभाव-कृदन्त
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त (absolutive/gerund), अव्ययम्; पूर्वक्रिया (having reflected)

• सुचिरम्: for a long time
• सुचिरम्: Kriya-visheshana (Temporal adverb/कालवाचक)
• Type: Indeclinable
• Root: सु-चिर (प्रातिपदिक; सु + चिर)
• Form: अव्ययीभावेन क्रियाविशेषणत्वे प्रयुक्तम्; कालवाचक-अव्ययवत् (adverbial accusative: ‘for a long time’)

• ततः: then/thereafter
• ततः: Kriya-visheshana (Sequential adverb/अनन्तर)
• Type: Indeclinable
• Root: ततः (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; ततः-शब्दः (ablatival adverb: then/thereafter)

• त्रिकालज्ञः: knower of the three times
• त्रिकालज्ञः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: त्रि-काल-ज्ञ (प्रातिपदिक; त्रि + काल + ज्ञ)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; समासः—तत्पुरुषः (त्रिषु कालेषु ज्ञः = सप्तमी-तत्पुरुषः)

• प्रहस्य: having laughed
• प्रहस्य: Purvakala-kriya (Prior action/पूर्वक्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: प्र-√हस् (धातु), ल्यप्-प्रत्ययान्त अव्ययभाव-कृदन्त
• Form: ल्यप्-प्रत्ययान्त (absolutive/gerund), अव्ययम्; पूर्वक्रिया (having laughed)

• एनाम्: her
• एनाम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे, द्वितीया-विभक्तिः (2nd/Accusative), एकवचनम्

• प्रोवाच: said/spoke
• प्रोवाच: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: प्र-√वच् (धातु)
• Form: लिट्-लकारः (Perfect), प्रथमपुरुषः (3rd person), एकवचनम्; परस्मैपदम्; ‘प्र’ उपसर्गः

• सुकुतूहलः: very curious
• सुकुतूहलः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सु-कुतूहल (प्रातिपदिक; सु + कुतूहल)
• Form: पुंलिङ्गे, प्रथमा-विभक्तिः (1st/Nominative), एकवचनम्; समासः—कर्मधारयः (सुकुतूहलः = अत्यन्तकुतूहली)

Speaker

Narrator (contextual Purāṇic narrator; transition into the king’s speech)

Visual Art Cues

Scene: The king pauses in thought, then smiles knowingly; the queen watches intently, awaiting explanation; the scene feels like the moment before a secret is revealed.

Characters & Entities

• king
• Kumudvatī

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Purāṇas often reveal hidden causes behind apparent contradictions; karmic history and sacred contact can transform destiny.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Not yet named in this verse; it introduces a sacred backstory that soon connects to a Śiva temple.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it is a narrative pivot into a testimony of past experience.