Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 62

Devanagari script

निर्वेददान्नितरां खेदाद्वैश्यस्तामाह दुःखिताम् । शिवलिंगे तु निर्भिन्ने नाहं जीवितुमुत्सहे

Transliteration

nirvedadānnitarāṃ khedādvaiśyastāmāha duḥkhitām | śivaliṃge tu nirbhinne nāhaṃ jīvitumutsahe

Translation

Aus Reue und noch tieferem Gram sprach der Vaiśya zu der trauernden Frau: „Nun, da der Śiva-Liṅga zerbrochen ist, habe ich kein Herz mehr, weiterzuleben.“

Word by Word

• निर्वेदात्: from despair
• निर्वेदात्: Apadana (Cause-source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: निर्वेद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान/Ablative), एकवचन; हेत्वर्थ (from/owing to despair)

• नितराम्: exceedingly
• नितराम्: Kriya-visheshana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: नितराम् (अव्यय)
• Form: अव्यय; क्रियाविशेषण (intensifier)

• खेदात्: from grief
• खेदात्: Apadana (Cause-source/अपादान)
• Type: Noun
• Root: खेद (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, पञ्चमी (अपादान/Ablative), एकवचन; हेत्वर्थ (from grief)

• वैश्यः: the vaiśya
• वैश्यः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: वैश्य (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन

• ताम्: her
• ताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; सर्वनाम

• आह: said
• आह: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: √अह्/√ब्रू (धात्वर्थे ‘आह’ इति)
• Form: लिट्, प्रथमपुरुष, एकवचन; कथनक्रिया (said)

• दुःखिताम्: sorrowful
• दुःखिताम्: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: दुःखित (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), स्त्रीलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; ‘ताम्’ इत्यस्य विशेषण

• शिवलिङ्गे: in the Śiva-liṅga
• शिवलिङ्गे: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: शिव (प्रातिपदिक) + लिङ्ग (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (अधिकरण/Locative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुषः (शिवस्य लिङ्गम्)

• तु: indeed/but
• तु: Sambandha (Discourse particle/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: तु (अव्यय)
• Form: अव्यय; विरोध/अवधारण (but/indeed)

• निर्भिन्ने: when (it is) broken/split
• निर्भिन्ने: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: निर्-√भिद् (धातु) + भिन्न (कृदन्त-प्रातिपदिक)
• Form: भूतकृदन्त (क्त), नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी, एकवचन; ‘शिवलिङ्गे’ इत्यस्य विशेषण (when it is split)

• न: not
• न: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: न (अव्यय)
• Form: निषेध अव्यय (negation)

• अहम्: I
• अहम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तमपुरुष-सर्वनाम, प्रथमा, एकवचन

• जीवितुम्: to live
• जीवितुम्: Karma (Complement/कर्म)
• Type: Verb
• Root: √जीव् (धातु)
• Form: तुमुन्-प्रत्ययान्त (infinitive), क्रियार्थ (to live)

• उत्सहे: I am able / I dare
• उत्सहे: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: उत्-√सह् (धातु)
• Form: लट् (वर्तमान), आत्मनेपद, उत्तमपुरुष, एकवचन

Speaker

Vaiśya (merchant)

Visual Art Cues

Scene: The merchant speaks to the grieving courtesan beside the shattered liṅga; his gesture is decisive—pointing to the fragments—while her posture is collapsed in sorrow.

Characters & Entities

• Śiva-liṅga
• Vaiśya
• Veśyā (implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Remorse (nirveda) after sacrilege can awaken a fierce commitment to dharma, underscoring the inviolability of Śiva’s sacred emblem.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is specified in this excerpt.

What ritualistic prescription is mentioned?

No formal rite is prescribed; the verse records a vow-like declaration arising from grief.