Skanda Purana — Brahma Khanda, Shloka 76

Devanagari script

द्विषट्सहस्रनागानां बलमेको बिभर्त्यसौ । सर्वविद्यासु निष्णातो मम जामातृतां गतः

Transliteration

dviṣaṭsahasranāgānāṃ balameko bibhartyasau | sarvavidyāsu niṣṇāto mama jāmātṛtāṃ gataḥ

Translation

Er allein trägt die Kraft von zwölftausend Elefanten; in allen Wissenszweigen bewandert, ist er mein Schwiegersohn geworden.

Word by Word

• द्विषट्सहस्रनागानाम्: of twelve-thousand elephants
• द्विषट्सहस्रनागानाम्: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: द्वि + षट् + सहस्र + नाग (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे षष्ठी-विभक्तिः (सम्बन्ध), बहुवचनम्; द्विगु-समासः (द्वि-षट्-सहस्र = 12000) + नाग

• बलम्: force, army
• बलम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: बल (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; अत्र कर्मरूपे (बिभर्ति)

• एकः: alone, single
• एकः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; विशेषणम्

• बिभर्ति: bears, sustains
• बिभर्ति: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: भृ (धातु)
• Form: लट्-लकारः (वर्तमान), प्रथमपुरुषः, एकवचनम्, परस्मैपदम्

• असौ: that man, he
• असौ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• सर्वविद्यासु: in all sciences/arts
• सर्वविद्यासु: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: सर्व + विद्या (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे सप्तमी-विभक्तिः (अधिकरण), बहुवचनम्; कर्मधारय/तत्पुरुषभावः (सर्वाः विद्याः)

• निष्णातः: proficient, well-versed
• निष्णातः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: स्ना (धातु) → निष्णात (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (well-bathed → proficient)

• मम: my
• मम: Sambandha (Genitive/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-विभक्तिः (सम्बन्ध), एकवचनम्; सर्वनाम

• जामातृताम्: the status of son-in-law
• जामातृताम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: जामातृ (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गे द्वितीया-विभक्तिः, एकवचनम्; भाववाचक-तद्धितान्त (ताम्) = जामातृत्वम् (son-in-law-ship)

• गतः: has attained
• गतः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: गम् (धातु) → गत (कृदन्त-प्रातिपदिक, क्त)
• Form: पुंलिङ्गे प्रथमा-विभक्तिः, एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त; ‘जामातृताम्’ इत्यस्य कर्मणि गतः

Speaker

Niṣadhādhipa (continuing)

Visual Art Cues

Scene: A noble hero is presented in a royal hall; attendants and elders acclaim his elephant-like strength and encyclopedic learning, while the speaker announces him as son-in-law.

Characters & Entities

• the prince/warrior
• Niṣadhādhipa (as father-in-law)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇic ideal praises power tempered by learning—strength joined to knowledge and right social bonds.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is mentioned; the verse describes the hero’s qualities and social status.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; it refers to marriage relationship and accomplishments, not ritual instruction.