Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 75

Devanagari script

क्षिपेः प्रभाते तानि त्वं नाभिमात्रजलस्थितः । इत्युच्चार्य द्विजश्रेष्ठ विमुक्तिस्तस्य जायताम्

Transliteration

kṣipeḥ prabhāte tāni tvaṃ nābhimātrajalasthitaḥ | ityuccārya dvijaśreṣṭha vimuktistasya jāyatām

Translation

„Bei Tagesanbruch wirf jene (Knochen) hinein, während du im Wasser bis zum Nabel stehst.“ Nachdem dies gesprochen ist, o Bester der Zweifachgeborenen, wird ihm Befreiung zuteil.

Word by Word

• क्षिपेः: throw/cast
• क्षिपेः: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: क्षिप् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative), मध्यम-पुरुष, एकवचन; परस्मैपदम्; वैदिक/आर्ष-रूप (क्षिप) इत्यस्य

• प्रभाते: in the morning
• प्रभाते: Adhikarana (Time/कालाधिकरण)
• Type: Noun
• Root: प्रभात (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (अधिकरण), एकवचन

• तानि: those (bones)
• तानि: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, बहुवचन

• त्वम्: you
• त्वम्: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: उत्तम-पुरुष-सर्वनाम, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• नाभि-मात्र-जल-स्थितः: standing in water up to the navel
• नाभि-मात्र-जल-स्थितः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: नाभि (प्रातिपदिक) + मात्र (प्रातिपदिक) + जल (प्रातिपदिक) + स्थित (कृदन्त-प्रातिपदिक; √स्था)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषणम् (त्वम्); समासः—तत्पुरुषः (नाभिमात्रे जले स्थितः)

• इति: thus
• इति: Sambandha (Discourse/सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: इति (अव्यय)
• Form: उद्धरण-निपात (quotative particle)

• उच्चार्य: having uttered/recited
• उच्चार्य: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Indeclinable
• Root: उद् + चर् (धातु)
• Form: क्त्वान्त-अव्यय (Absolutive/Gerund); अर्थः—उच्चारं कृत्वा

• द्विजश्रेष्ठ: O best of Brahmins
• द्विजश्रेष्ठ: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: द्विज (प्रातिपदिक) + श्रेष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति, एकवचन; समासः—कर्मधारयः

• विमुक्तिः: liberation
• विमुक्तिः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: विमुक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन

• तस्य: of him/for him
• तस्य: Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसक, षष्ठी-विभक्ति (सम्बन्ध), एकवचन

• जायताम्: let it arise/come to be
• जायताम्: Kriya (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: जन् (धातु)
• Form: लोट्-लकार (Imperative/benedictive sense), प्रथम-पुरुष, एकवचन; आत्मनेपदम्

Speaker

Narrator within Revā Khaṇḍa (deductively: Sūta/Lomaharṣaṇa tradition addressing a king)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā (Narmadā)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: dvijaśreṣṭha (best brāhmaṇa)

Visual Art Cues

Scene: At first light, a brāhmaṇa stands waist-deep in the Revā, gently releasing a cloth bundle of bone fragments into the flowing current while reciting a sacred utterance; the horizon glows.

Characters & Entities

• Revā (Narmadā)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Properly performed rites at a sacred river-tīrtha, done with discipline and purity, become a direct cause of release (vimukti) for the departed.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The Revā/Narmadā tīrtha tradition (contextually linked in this chapter to Hanūmanteśvara).

What ritualistic prescription is mentioned?

Casting the remains at dawn while standing in water up to the navel.