Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 8

तथेति भगवानुक्त्वा तीर्थे तत्रावसन्मुदा । तदाप्रभृति तत्तीर्थं विख्यातं वसुधातले । स्नानेनैकेन राजेन्द्र पापसङ्घं व्यपोहति

tatheti bhagavānuktvā tīrthe tatrāvasanmudā | tadāprabhṛti tattīrthaṃ vikhyātaṃ vasudhātale | snānenaikena rājendra pāpasaṅghaṃ vyapohati

Mit den Worten: „So sei es“, wohnte der selige Herr dort voller Freude an jenem Tīrtha. Von da an wurde dieser heilige Ort auf Erden berühmt. O König der Könige, durch ein einziges Bad dort wird eine Menge von Sünden hinweggetilgt.

तथाso, thus
तथा:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतथा (अव्यय)
Formअव्यय; manner adverb
इतिthus (quoting)
इति:
Sambandha (Quotation marker/इति)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; quotative particle
भगवान्the Blessed Lord
भगवान्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootभगवत् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st), एकवचन
उक्त्वाhaving said
उक्त्वा:
Purvakala (Prior action/पूर्वकाल)
TypeVerb
Root√वच् (धातु)
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund) — having said
तीर्थेat the tīrtha
तीर्थे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन
तत्रthere
तत्र:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formअव्यय; देशवाचक क्रियाविशेषण
अवसत्dwelt, stayed
अवसत्:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootअव + √वस् (धातु)
Formलङ् (Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद
मुदाwith joy
मुदा:
Sahakari (Accompaniment/सहकारी)
TypeNoun
Rootमुद्/मुदा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन; भाववाचक — ‘with joy’
तदाthen
तदा:
Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootतदा (अव्यय)
Formअव्यय; कालवाचक
प्रभृतिfrom then on
प्रभृति:
Kriya-vishesana (Temporal/क्रियाविशेषण)
TypeIndeclinable
Rootप्रभृति (अव्यय/निपात)
Formअव्यय; ‘from (that time) onwards’
तत्that
तत्:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; demonstrative used adjectivally
तीर्थम्tīrtha, holy place
तीर्थम्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतीर्थ (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन
विख्यातम्renowned
विख्यातम्:
Kriya (Predicate/विधेय)
TypeAdjective
Rootविख्यात (कृदन्त; वि + √ख्या धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया (1st/2nd), एकवचन; भूतकृदन्त (क्त) — ‘become renowned’
वसुधातलेon the surface of the earth
वसुधातले:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootवसुधा + तल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी (7th), एकवचन; तत्पुरुष-समास (षष्ठी: वसुधायाः तलम्)
स्नानेनby bathing
स्नानेन:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootस्नान (प्रातिपदिक; √स्ना धातु)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया (3rd), एकवचन
एकेनwith a single (bath)
एकेन:
Visheshana (Adjectival/विशेषण)
TypeAdjective
Rootएक (प्रातिपदिक)
Formपुं/नपुंसक, तृतीया (3rd), एकवचन; numeral adjective (to स्नानेन)
राजेन्द्रO king of kings
राजेन्द्र:
Sambodhana (Vocative/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th), एकवचन; तत्पुरुष-समास (राज्ञाम् इन्द्रः)
पापसङ्घम्a mass of sins
पापसङ्घम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootपाप + सङ्घ (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, द्वितीया (2nd), एकवचन; तत्पुरुष-समास (पापानां सङ्घः)
व्यपोहतिremoves, dispels
व्यपोहति:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootवि + अप + √ऊह्/√वह् (धातु; classical usage ‘to remove’)
Formलट् (Present), प्रथमपुरुष, एकवचन; परस्मैपद

Śrī Mārkaṇḍeya

Tirtha: Śaṅkara-āvāsa Revā-tīrtha (Surabhī-prārthita)

Type: ghat

Listener: Rājendra (addressed as ‘rājendra’)

Scene: Śiva joyfully takes residence at the tīrtha; the landscape brightens, devas shower flowers; later pilgrims bathe once in the waters, dark ‘sin’ motifs dissolving into light.

B
Bhagavān (Śiva)
N
Narmadā tīrtha (Gopāreśvara context)
Y
Yudhiṣṭhira (implied addressee: rājendra)

FAQs

Divine presence transforms geography into grace; a tīrtha becomes a practical path of purification for ordinary people.

Gopāreśvara Tīrtha, sanctified by the Lord’s dwelling and famed for sin-dispelling bath.

Snāna (ritual bath) at the tīrtha—said to remove a great accumulation of sins even with a single bath.