Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 2

मातरस्तत्र राजेन्द्र संजाता नर्मदातटे । उमार्धनारिर्देवेशो व्यालयज्ञोपवीतधृक्

mātarastatra rājendra saṃjātā narmadātaṭe | umārdhanārirdeveśo vyālayajñopavītadhṛk

O Bester der Könige, dort am Ufer der Narmadā sind die Mütter erschienen. Dort ist auch der Herr der Götter—Śiva, dessen andere Hälfte Umā ist—und er trägt die heilige Schnur aus Schlangen.

मातरःthe Mothers (Mātṛs)
मातरः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootमातृ (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), बहुवचन
तत्रthere
तत्र:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeIndeclinable
Rootतत्र (अव्यय)
Formदेशबोधक-अव्यय (locative adverb: there)
राजेन्द्रO king of kings
राजेन्द्र:
Sambodhana (Address/सम्बोधन)
TypeNoun
Rootराजन् + इन्द्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सम्बोधन (8th/vocative), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (राज्ञाम् इन्द्रः)
संजाताःwere born/arose
संजाताः:
Karta (Predicate/कर्तृ-विशेषण)
TypeVerb
Rootसम् + जात (प्रातिपदिक; कृदन्त)
Formभूतकृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त past participle) ‘संजात’ = उत्पन्न; स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन (मातरः इति कर्तृ-समन्वय)
नर्मदातटेon the bank of the Narmadā
नर्मदातटे:
Adhikarana (Locus/अधिकरण)
TypeNoun
Rootनर्मदा + तट (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, सप्तमी (7th/अधिकरण), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (नर्मदायाः तटः)
उमार्धनारिःŚiva (whose half is Umā)
उमार्धनारिः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootउमा + अर्ध + नारी (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; बहुव्रीहि (यस्य अर्धं नारी उमा) = शिवः
देवेशःlord of the gods
देवेशः:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootदेव + ईश (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; षष्ठी-तत्पुरुष (देवानाम् ईशः)
व्यालयज्ञोपवीतधृक्wearer of a serpent as the sacred thread
व्यालयज्ञोपवीतधृक्:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootव्याल + यज्ञोपवीत + धृक् (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा (1st/कर्ता), एकवचन; तत्पुरुष-समास (व्यालः एव यज्ञोपवीतम् यस्य; धृक् = धारकः)

Mārkaṇḍeya

Tirtha: Mātṛtīrtha

Type: kshetra

Listener: Rājendra

Scene: On the Narmadā bank, the Mātṛs appear—multiple mother-goddesses in a semicircle—while Ardhanārīśvara Śiva stands nearby, half Umā, half Śiva, wearing a serpent as yajñopavīta; the river glints behind them.

M
Mātṛs/Mātṛkās
N
Narmadā
Ś
Śiva (Deveśa)
U
Umā
A
Ardhanārīśvara

FAQs

A tīrtha is sanctified by divine presence—here, both the Mothers and Śiva-Umā are revealed as guardians of the place.

Mātṛtīrtha on the Narmadā bank, associated with the Mātṛkās and Ardhanārīśvara.

No explicit rite is stated here; the verse establishes the deity-presence and sanctity of the site.