Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 2

Devanagari script

इन्द्रादिदेवैः संहृष्टैः सततं जयबुद्धिभिः । तेषां ये पुत्रपौत्राश्च पूर्ववैरमनुस्मरम्

Transliteration

indrādidevaiḥ saṃhṛṣṭaiḥ satataṃ jayabuddhibhiḥ | teṣāṃ ye putrapautrāśca pūrvavairamanusmaram

Translation

Indra und die übrigen Götter waren voller Freude, stets auf den Sieg bedacht; doch deren (der Dānavas) Söhne und Enkel erinnerten sich an die frühere Feindschaft.

Word by Word

• इन्द्रादिदेवैः: by the gods headed by Indra
• इन्द्रादिदेवैः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र + आदि + देव (प्रातिपदिक); समासः
• Form: तत्पुरुषसमासः (इन्द्रः आदिः येषां ते देवाः); पुंलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन

• संहृष्टैः: delighted
• संहृष्टैः: Visheshana (Qualifier/विशेषण)
• Type: Adjective
• Root: सम्-हृष् (धातु) → संहृष्ट (कृदन्त, भूतकर्मणि)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्त (PPP) पुंलिङ्ग, तृतीया, बहुवचन; विशेषणम् (इन्द्रादिदेवैः)

• सततम्: constantly
• सततम्: Kriya-vishesana (Adverbial/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: सतत (प्रातिपदिक/अव्ययीभाववत्)
• Form: अव्यय (adverb): नित्यं/सदा

• जयबुद्धिभिः: with thoughts of victory
• जयबुद्धिभिः: Karana (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: जय + बुद्धि (प्रातिपदिक); समासः
• Form: तत्पुरुषसमासः (जयस्य बुद्धिः); स्त्रीलिङ्ग, तृतीया (करण), बहुवचन

• तेषाम्: of them
• तेषाम्: Shashthi-sambandha (Genitive relation/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी (सम्बन्ध), बहुवचन

• ये: who
• ये: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन; सम्बन्धबोधक (relative pronoun)

• पुत्रपौत्राः: sons and grandsons
• पुत्रपौत्राः: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: पुत्र + पौत्र (प्रातिपदिक); समासः
• Form: द्वन्द्वसमासः (पुत्राश्च पौत्राश्च); पुंलिङ्ग, प्रथमा, बहुवचन

• च: and
• च: Connector (समुच्चय)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय (conjunction): समुच्चयार्थे

• पूर्ववैरम्: former enmity
• पूर्ववैरम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पूर्व + वैर (प्रातिपदिक); समासः
• Form: कर्मधारयसमासः (पूर्वं वैरम्); नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया (कर्म), एकवचन

• अनुस्मरम्: remembered/recalled
• अनुस्मरम्: Kriya (Main verb/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: अनु-स्मृ (धातु)
• Form: लङ् (अनद्यतनभूत/Imperfect), प्रथमपुरुष, एकवचन, परस्मैपदम्; पाठान्तर/रूपान्तरसम्भावना: ‘अनुस्मरन्’ (वर्तमानकृदन्त) इति सन्दर्भे अधिकं युक्तम्

Speaker

Mārkaṇḍeya (continuation)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Karoḍīśvara

Type: kshetra

Skanda Dialogue

Listener: King (rājendra)

Visual Art Cues

Scene: Indra and the devas celebrate, weapons lowered but alert; in the shadows, young Dānava heirs brood, recalling ancient enmity—setting the stage for renewed conflict around the sacred locale.

Characters & Entities

• Indra
• Devas
• Dānava

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

The Purāṇic narrative highlights how clinging to old hostility perpetuates conflict, contrasted with divine alignment toward dharmic victory.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The verse is part of the Karoḍīśvara-māhātmya sequence in the Revā Khaṇḍa.

What ritualistic prescription is mentioned?

None in this verse; it provides narrative background for the tīrtha’s sanctity.