Previous Verse
Next Verse

Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 6

जटामध्यस्थितां गङ्गां मोचयस्वेति भूतले । भास्वन्ती सा ततो मुक्ता रुद्रेण शिरसा भुवि

jaṭāmadhyasthitāṃ gaṅgāṃ mocayasveti bhūtale | bhāsvantī sā tato muktā rudreṇa śirasā bhuvi

„Lass Gaṅgā, die mitten in deinen verfilzten Locken gehalten wird, auf die Erde frei!“—so baten sie. Da wurde die strahlende Göttin von Rudra von seinem Haupt herab in die Welt entlassen.

जटामध्यस्थिताम्situated in the middle of (his) matted hair
जटामध्यस्थिताम्:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootजटा (प्रातिपदिक) + मध्य (प्रातिपदिक) + स्थित (प्रातिपदिक/कृदन्ताधार)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन; तत्पुरुषः (जटायाः मध्ये स्थिता) विशेषण (गङ्गाम्)
गङ्गाम्Gaṅgā
गङ्गाम्:
Karma (Object/कर्म)
TypeNoun
Rootगङ्गा (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति, एकवचन
मोचयस्वrelease, set free
मोचयस्व:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formलोट्-लकार (Imperative), मध्यमपुरुष, एकवचन; आत्मनेपद (मोचयस्व)
इतिthus
इति:
Sambandha (Relation/सम्बन्ध)
TypeIndeclinable
Rootइति (अव्यय)
Formअव्यय; इत्यादि-उद्धरण-चिह्न (quotative marker)
भूतलेon the earth
भूतले:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभूतल (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (Locative/7th), एकवचन
भास्वन्तीshining, radiant
भास्वन्ती:
Visheshana (Qualifier/विशेषण)
TypeAdjective
Rootभास्वन्त् (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन; विशेषण (सा)
साshe
सा:
Karta (Subject/कर्ता)
TypeNoun
Rootतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति, एकवचन
ततःthen, from there
ततः:
Apadana (Source/अपादान)
TypeIndeclinable
Rootततः (अव्यय)
Formअव्यय; अपादान/क्रम (from there/then)
मुक्ताreleased
मुक्ता:
Kriya (Action/क्रिया)
TypeVerb
Rootमुच् (धातु)
Formक्त-प्रत्ययान्त (Past Passive Participle); स्त्रीलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
रुद्रेणby Rudra (Śiva)
रुद्रेण:
Karana (Agent/Instrument/करण)
TypeNoun
Rootरुद्र (प्रातिपदिक)
Formपुंलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
शिरसाwith (his) head
शिरसा:
Karana (Instrument/करण)
TypeNoun
Rootशिरस् (प्रातिपदिक)
Formनपुंसकलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति, एकवचन
भुविon the earth
भुवि:
Adhikarana (Location/अधिकरण)
TypeNoun
Rootभू (प्रातिपदिक)
Formस्त्रीलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति, एकवचन

Īśvara (Śiva)

Tirtha: Gaṅgā (released from Śiva’s jaṭā)

Type: river

Listener: King

Scene: The gods beseech Rudra to release Gaṅgā from within his matted locks; the radiant river-goddess emerges from Śiva’s head and descends to earth in a luminous cascade.

G
Gaṅgā
R
Rudra
Ś
Śiva
J
Jaṭā (matted locks)

FAQs

Śiva mediates overwhelming divine power into a form that can bless the world—grace makes the transcendent accessible.

The verse supports the broader tīrtha-māhātmya by grounding sanctity in Gaṅgā’s descent from Rudra’s head, a key sacred-geography motif.

No explicit rite; it narrates the divine release that underwrites later practices such as river-bathing and tīrtha observance.