Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 23

Devanagari script

भानुमत्युवाच । न लज्जामि तवाग्रेऽहं जल्पन्ती तात कर्हिचित् । सत्यं नोत्पद्यते दोषो मदर्थे ते नराधिप

Transliteration

bhānumatyuvāca | na lajjāmi tavāgre'haṃ jalpantī tāta karhicit | satyaṃ notpadyate doṣo madarthe te narādhipa

Translation

Bhānumatī sprach: „Vater, ich schäme mich nicht, jederzeit vor dir zu reden. Wahrlich, o König, es soll dir um meinetwillen keinerlei Schuld erwachsen.“

Word by Word

• bhānumatī: Bhānumatī
• bhānumatī: Karta (Speaker/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: bhānumatī (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गम्, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्

• uvāca: said
• uvāca: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: vac (धातु)
• Form: लिट् (Perfect), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• na: not
• na: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: na (अव्यय)
• Form: निषेध-निपातः

• lajjāmi: I am ashamed
• lajjāmi: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: lajj (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपदम्, उत्तमपुरुषः (1st person), एकवचनम्

• tava: of you/your
• tava: Sambandha (Possessor/सम्बन्ध)
• Type: Noun
• Root: tvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी विभक्तिः (Genitive), एकवचनम्; सर्वनाम

• agre: in front/presence
• agre: Adhikarana (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: agra (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, सप्तमी विभक्तिः (Locative), एकवचनम्

• aham: I
• aham: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: asmad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्; सर्वनाम

• jalpantī: speaking
• jalpantī: Karta (Agent-participle/कर्ता)
• Type: Verb
• Root: jalp (धातु)
• Form: वर्तमानकृदन्त (शतृ), स्त्रीलिङ्गम्, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्; कर्तरि प्रयोगः (speaking)

• tāta: O father
• tāta: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: tāta (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, सम्बोधन विभक्तिः (Vocative), एकवचनम्

• karhicit: ever/at any time
• karhicit: Kala (Time/काल)
• Type: Indeclinable
• Root: karhi (अव्यय) + cit (अव्यय)
• Form: अव्ययम्; कालवाचक-अव्ययम् (temporal adverb)

• satyam: truly
• satyam: Kriya-viseshana (Sentence adverb/क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable
• Root: satya (प्रातिपदिक)
• Form: अव्ययवत् प्रयोगः; वाक्योपपादनार्थम् (indeed/truly)

• na: not
• na: Pratishedha (Negation/निषेध)
• Type: Indeclinable
• Root: na (अव्यय)
• Form: निषेध-निपातः

• utpadyate: arises/occurs
• utpadyate: Kriya (Predicate/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: ut-√pad (धातु)
• Form: लट् (Present), आत्मनेपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्

• doṣaḥ: fault/blame
• doṣaḥ: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: doṣa (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, प्रथमा विभक्तिः, एकवचनम्

• madarthe: for my sake
• madarthe: Hetu/Prayojana (Purpose/हेतु-प्रयोजन)
• Type: Noun
• Root: mad (सर्वनाम-प्रातिपदिक) + artha (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (‘मम अर्थः’), पुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग-प्रातिपदिक ‘artha’; सप्तमी विभक्तिः (Locative), एकवचनम्; अर्थे = ‘for the sake of’

• te: to you/for you
• te: Sampradana (Recipient/सम्प्रदान)
• Type: Noun
• Root: tvad (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: चतुर्थी विभक्तिः (Dative), एकवचनम्; सर्वनाम

• narādhipa: O king (lord of men)
• narādhipa: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: nara (प्रातिपदिक) + adhipa (प्रातिपदिक)
• Form: षष्ठी-तत्पुरुषः (‘नराणाम् अधिपः’), पुंलिङ्गम्, सम्बोधन विभक्तिः, एकवचनम्

Speaker

Bhānumatī

Visual Art Cues

Scene: Bhānumatī addresses her father directly—upright posture, open palms in respectful assurance; the king listens, tension easing.

Characters & Entities

• Bhānumatī
• King (Narādhipa)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Truthful, respectful speech and personal accountability protect both family harmony and dharmic reputation.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

No tīrtha is directly mentioned in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None; Bhānumatī prepares the ground for her vow-based solution in the following verses.