Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 20

Devanagari script

एकाकी स्यन्दनारूढ आयुर्धैबहुभिर्वृतः । दुर्गमं मेरुपृष्ठं स लीलयैव गतो नृप

Transliteration

ekākī syandanārūḍha āyurdhaibahubhirvṛtaḥ | durgamaṃ merupṛṣṭhaṃ sa līlayaiva gato nṛpa

Translation

Allein, auf seinen Wagen gestiegen und von vielen Waffen umgeben, zog er — o König — gleichsam spielerisch zu den schwer erreichbaren Hängen des Berges Meru.

Word by Word

• एकाकी: alone
• एकाकी: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Adjective
• Root: एक (प्रातिपदिक) + अके (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमासः (एकः + आकी/अकः → एकाकी); पुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्

• स्यन्दन: chariot
• स्यन्दन: Adhikaraṇa (Location/अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: स्यन्दन (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, प्रथमा/द्वितीया, एकवचनम् (stem in compound)

• आरूढः: mounted / having ascended
• आरूढः: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: आ + रुह् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: भूतकृदन्तः (past active participle), पुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्; उपसर्गः आ-

• आयुर्धैः: with weapons
• आयुर्धैः: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: आयुध (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्गम्, तृतीया (करण), बहुवचनम्

• बहुभिः: by many
• बहुभिः: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Adjective
• Root: बहु (प्रातिपदिक)
• Form: पुं/नपुंसकलिङ्गम्, तृतीया, बहुवचनम् (qualifying implied attendants)

• वृतः: surrounded
• वृतः: Kriyā (State/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: वृ (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: भूतकर्मणि कृदन्तः (past passive participle), पुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्

• दुर्गमम्: hard to reach
• दुर्गमम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Adjective
• Root: दुर् (उपसर्ग/अव्यय) + गम (प्रातिपदिक)
• Form: कर्मधारयसमासः (दुर्गमम् = दुष्करं गन्तुम्); नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया, एकवचनम्

• मेरु: of Meru
• मेरु: Sambandha (Genitive/षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: मेरु (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, षष्ठी, एकवचनम् (in compound relation)

• पृष्ठम्: the back/slope (of Meru)
• पृष्ठम्: Karma (Object/कर्म)
• Type: Noun
• Root: पृष्ठ (प्रातिपदिक)
• Form: तत्पुरुषसमासः (मेरोः पृष्ठम्); नपुंसकलिङ्गम्, द्वितीया, एकवचनम्

• स: he
• स: Karta (Subject/कर्ता)
• Type: Noun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्

• लीलया: playfully / with ease
• लीलया: Karaṇa (Instrument/करण)
• Type: Noun
• Root: लीला (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्गम्, तृतीया (करण), एकवचनम्

• एव: indeed / just
• एव: Sambandha (Particle/निपात)
• Type: Indeclinable
• Root: एव (अव्यय)
• Form: अवधारण-निपातः (emphatic/only)

• गतः: went
• गतः: Kriyā (Action/क्रिया)
• Type: Verb
• Root: गम् (धातु) + क्त (प्रत्यय)
• Form: भूतकृदन्तः (past active participle), पुंलिङ्गम्, प्रथमा, एकवचनम्

• नृप: O king
• नृप: Sambodhana (Address/सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्गम्, सम्बोधन (vocative), एकवचनम्

Speaker

Narrator (addressing a king: nṛpa)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Meru (mythic)

Type: peak

Skanda Dialogue

Listener: nṛpa (king)

Visual Art Cues

Scene: Andhaka alone on a chariot, encircled by a halo of weapons, ascending the inaccessible Meru slopes as if in sport.

Characters & Entities

• Mount Meru
• Dānava (Andhaka implied)

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Arrogant strength treats even sacred, inaccessible realms as a playground; Purāṇas warn that such hubris precedes downfall.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

Mount Meru is referenced as a cosmic sacred geography marker, though no specific Revā tīrtha is praised in this verse.

What ritualistic prescription is mentioned?

None.