Skanda Purana — Avanti Khanda, Shloka 69

Devanagari script

तत्र तीर्थे नरो भक्त्या स्नात्वा मन्त्रयुतं नृप । तर्पयित्वा पित्ःन् देवान् पूजयेच्च महेश्वरम्

Transliteration

tatra tīrthe naro bhaktyā snātvā mantrayutaṃ nṛpa | tarpayitvā pitḥn devān pūjayecca maheśvaram

Translation

O König, an jenem Tīrtha soll der Mensch in Hingabe baden, begleitet von Mantras; dann, nachdem er den Vätern und den Göttern Tarpaṇa dargebracht hat, soll er Maheśvara verehren.

Word by Word

• तत्र: there
• तत्र: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Indeclinable
• Root: तत्र (अव्यय)
• Form: अव्यय, देशवाचक क्रियाविशेषण

• तीर्थे: at the sacred ford/place
• तीर्थे: Adhikarana (अधिकरण)
• Type: Noun
• Root: तीर्थ (प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, सप्तमी-विभक्ति (7th/Locative), एकवचन

• नरः: a man
• नरः: Karta (कर्ता)
• Type: Noun
• Root: नर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा-विभक्ति (1st/Nominative), एकवचन

• भक्त्या: with devotion
• भक्त्या: Karana (करण)
• Type: Noun
• Root: भक्ति (प्रातिपदिक)
• Form: स्त्रीलिङ्ग, तृतीया-विभक्ति (3rd/Instrumental), एकवचन

• स्नात्वा: having bathed
• स्नात्वा: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: स्ना (धातु) + त्वा (क्त्वा)
• Form: क्त्वान्त (Gerund), पूर्वकालिक क्रिया

• मन्त्रयुतम्: accompanied with mantras
• मन्त्रयुतम्: Karma (कर्म)
• Type: Adjective
• Root: मन्त्र (प्रातिपदिक) + युत (कृदन्त/प्रातिपदिक)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; तत्पुरुष-समासः (मन्त्रैः युतम् = मन्त्रयुक्तम्)

• नृप: O king
• नृप: Sambodhana (सम्बोधन)
• Type: Noun
• Root: नृप (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, सम्बोधन-विभक्ति (Vocative), एकवचन

• तर्पयित्वा: having offered satisfaction (libations)
• तर्पयित्वा: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: तृप् (धातु) + णिच् (causative) + त्वा (क्त्वा)
• Form: णिजन्त-धातोः क्त्वान्त (Gerund), पूर्वकालिक क्रिया; ‘having satisfied (by offerings)’

• पितॄन्: the ancestors (Pitṛs)
• पितॄन्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: पितृ (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), बहुवचन

• देवान्: the gods
• देवान्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), बहुवचन

• पूजयेत्: should worship
• पूजयेत्: Kriya (क्रिया)
• Type: Verb
• Root: पूज् (धातु)
• Form: विधिलिङ् (Optative), प्रथमपुरुष, एकवचन; विधिवाक्ये ‘should worship’

• च: and
• च: Sambandha (सम्बन्ध)
• Type: Indeclinable
• Root: च (अव्यय)
• Form: अव्यय, समुच्चयार्थक-निपात (conjunction)

• महेश्वरम्: Maheśvara (Śiva)
• महेश्वरम्: Karma (कर्म)
• Type: Noun
• Root: महद् (प्रातिपदिक) + ईश्वर (प्रातिपदिक)
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया-विभक्ति (2nd/Accusative), एकवचन; कर्मधारय-समासः (महान् ईश्वरः)

Speaker

Narrator (addressing Nṛpa/King)

Tirtha Mahatmya

Tirtha: Revā-tīrtha (contextual)

Type: ghat

Skanda Dialogue

Listener: King (nṛpa)

Visual Art Cues

Scene: A pilgrim at a river ghat performs mantra-bath, then offers water-libations to pitṛs and devas, and finally worships a Śiva-liṅga with bilva leaves and lamps.

Characters & Entities

• Tīrtha
• Nṛpa (king)
• Pitṛs
• Devas
• Maheśvara

FAQs

What is the primary spiritual lesson of this shloka?

Pilgrimage is completed through a dharmic sequence—devotional bathing, honoring ancestors and gods, and culminating in Śiva-worship.

Which specific holy site (Tirtha) is glorified here?

The same Revā Khaṇḍa tīrtha connected with Pippalāda, where mantra-snān and Śiva-pūjā are praised.

What ritualistic prescription is mentioned?

Bhakti-snān with mantras, tarpaṇa to pitṛs and devas, and pūjā of Maheśvara.